Mergen Demo Bilim & Uzay 19/60
İçeriğe geç
Bu gece gökyüzünde: Leonid meteor yağmuru 17–18 Kasım'da zirvede — Gözlem rehberi
Kentlerin ısı adası haritası: Aynı şehrin mahalleleri arasında 6 dereceye varan fark
İklim

Kentlerin ısı adası haritası: Aynı şehrin mahalleleri arasında 6 dereceye varan fark

Sensörlü bisikletlerle yapılan ölçümler, yaz akşamlarında yoğun yapılaşmış mahallelerin ağaçlı semtlere göre belirgin biçimde daha sıcak kaldığını gösterdi.

Can ÖztürkSpor ve Teknoloji Muhabiri
5 dk11,2B0
İçindekiler
  1. Bisikletli sensörlerle sıcaklık haritası
  2. Ağaç, gölge ve açık renkli yüzeyler
  3. Sıcak hava dalgalarına hazırlık
  4. Öne çıkan noktalar

Kentler, çevrelerindeki kırsal alanlara göre daha sıcaktır; beton, asfalt ve az bitki örtüsü gün boyunca ısıyı depolayıp geceleri yavaş yavaş geri verir. Bu olgu kentsel ısı adası olarak biliniyor. Kıyı İklim Araştırmaları Merkezi'nden bir ekip, geçen yaz sıcaklık ve nem sensörleriyle donatılmış bisikletlerle bir büyükşehrin kırk mahallesinde akşam ölçümleri yaptı. Sonuçlar, aynı saatte yoğun yapılaşmış ve ağaçsız mahallelerin parklarla çevrili semtlere göre 6 dereceye varan oranda daha sıcak kaldığını gösteriyor. Video haberimizde ölçüm yöntemini ve kentleri serinletmek için öne çıkan doğa temelli çözümleri anlatıyoruz. Bulgular, kentlerin önümüzdeki yazlara nasıl hazırlanması gerektiğine dair somut ipuçları veriyor.

Bisikletli sensörlerle sıcaklık haritası

Kıyı İklim Araştırmaları Merkezi'nin ekibi, ölçümler için on iki bisikleti sıcaklık, nem ve konum kaydeden küçük sensörlerle donattı. Gönüllü bisikletçiler, temmuz ve ağustos aylarında akşam 20.00 ile 22.00 arasında önceden belirlenen güzergâhlarda pedal çevirdi. Bu saat aralığı, gün boyunca ısınan yüzeylerin biriktirdiği ısıyı geri vermeye başladığı ve ısı adası etkisinin belirginleştiği dönem olduğu için seçildi. Her tur, sabit meteoroloji istasyonlarının verileriyle karşılaştırılarak dikkatle düzeltildi.

Toplanan yaklaşık iki milyon ölçüm noktası, kentin sokak ölçeğinde bir sıcaklık haritasına dönüştürüldü. Harita, en sıcak bölgelerin yoğun yapılaşmış, dar sokaklı, ağaç örtüsü düşük ve geniş asfalt alanlara sahip mahalleler olduğunu gösterdi. Büyük parkların, korulukların ve ağaçlı bulvarların çevresinde ise sıcaklık belirgin biçimde düşüyordu. En sıcak ve en serin mahalleler arasındaki fark, bazı akşamlarda 6 dereceye ulaştı. Araştırmacılar sonuçları ilçe belediyeleriyle de paylaşarak ortak bir çalışma başlattı.

Bisikletli sensörlerle sıcaklık haritası — Kentlerin ısı adası haritası: Aynı şehrin mahalleleri arasında 6 dereceye varan fark

Bir sokak ağacı, gölgesiyle birlikte kente küçük bir klima armağan eder.

Can Öztürk

Ağaç, gölge ve açık renkli yüzeyler

Kentleri serinletmenin en etkili yollarından biri, ağaç örtüsünü artırmak. Ağaçlar hem gölgeleriyle yüzeylerin ısınmasını engelliyor hem de yapraklarından su buharlaştırarak çevrelerini serinletiyor. Çalışmada ağaç örtüsü yüzde 30'un üzerinde olan sokakların, benzer yapılaşmaya sahip ama ağaçsız sokaklara göre akşamları ortalama 2 ila 3 derece daha serin olduğu görüldü. Araştırmacılar, kuraklığa dayanıklı ve yerel iklime uygun türlerin seçilmesinin de en az ağaç dikmek kadar önemli olduğunu vurguluyor.

Bir diğer çözüm, yüzeylerin rengini ve malzemesini değiştirmek. Açık renkli çatılar ve kaldırımlar güneş ışığını daha fazla yansıtarak daha az ısınıyor. Yeşil çatılar ise hem yalıtım sağlıyor hem de yağmur suyunu tutarak kentin su döngüsüne katkı veriyor. Geçirimli kaplamalar ve kent içindeki küçük su öğeleri de yerel serinlemeye yardımcı olabiliyor. Ancak uzmanlar, her çözümün kentin iklimine ve dokusuna göre değerlendirilmesi gerektiğini, tek tip uygulamaların her yerde aynı etkiyi göstermeyeceğini belirtiyor.

Sıcak hava dalgalarına hazırlık

Isı adası etkisi, sıcak hava dalgaları sırasında özellikle tehlikeli hâle geliyor. Geceleri yeterince serinlemeyen evlerde vücudun dinlenmesi zorlaşıyor; bu durum yaşlılar, küçük çocuklar, kronik hastalığı olanlar ve açık havada çalışanlar için ciddi sağlık riskleri oluşturabiliyor. Araştırmacılar, sıcaklık haritası sosyal verilerle birleştirildiğinde hem en kırılgan grupların yaşadığı hem de en sıcak olan mahallelerin belirlenebileceğini ve önlemlerin bu bölgelere öncelikle yönlendirilebileceğini söylüyor.

Konu İklim
Öne çıkanlar iklim değişikliği, ekoloji, ölçüm bilimi
Okuma süresi 5 dakika
Hazırlayan Can Öztürk

Öne çıkan noktalar

  • Sensörlü bisikletlerle yapılan ölçümler mahalleler arasında 6 dereceye varan sıcaklık farkı gösterdi.
  • Ağaç örtüsü yüksek sokaklar akşamları ortalama 2-3 derece daha serin kalıyor.
  • Sıcaklık haritaları, kırılgan grupları korumaya yönelik kent planlaması için yol gösterebilir.

Bu tür haritalar, belediyelerin serin noktalar oluşturması, gölgelik yürüyüş yolları planlaması ve ağaçlandırma çalışmalarını önceliklendirmesi için somut bir yol gösterici olabilir. Bazı kentlerde sıcak hava dalgası uyarı sistemleri ve serinletilmiş halka açık alanlar şimdiden kullanılıyor. Merkez, ölçümleri önümüzdeki yaz farklı kentlerde tekrarlamayı ve gönüllü bisikletçilerin sayısını artırmayı planlıyor. Sıcak günlerde risk grubunda olanların ise hekimlerinin önerilerine uyması ve bol su içmesi öneriliyor.

Bu yazı hakkında ne düşünüyorsunuz?

Spor ve Teknoloji Muhabiri

Can Öztürk

Süper Lig tribünlerinden voleybol salonlarına uzanan bir saha deneyimine sahip olan Can Öztürk, spor haberlerinin yanında dijital güvenlik ve yapay zekâ konularını da izliyor. Yayın günlerinde haber akışını canlı olarak takip eden ekibin parçası.

Yorum Yap

Düşüncelerinizi paylaşın

E-posta adresiniz yayımlanmaz. Saygılı ve konuyla ilgili yorumlar onaylanır.

Gözlemevi

Tekrar hoş geldiniz

Hesabınıza giriş yapın; kaydettiğiniz yazılar ve yorumlarınız sizi bekliyor.