Bir çocuğun eğitim hayatındaki başarısı, ne kadarı yeteneğine ve çabasına, ne kadarı doğduğu yere bağlı? Bu soruya yanıt aramak için son beş yılın merkezi sınav sonuçlarını, ilçe bazındaki sosyoekonomik göstergeler ve okul altyapısı verileriyle birlikte analiz ettik. Ortaya çıkan tablo çarpıcı: En başarılı ve en başarısız ilçeler arasındaki fark, son beş yılda kapanmak bir yana, giderek açılıyor. Öğretmen değişim sıklığı ise belirleyici etkenlerin başında geliyor.
Analiz yöntemimiz
Analize son beş yılın sınav sonuçlarını il ve ilçe düzeyinde derleyerek başladık. Sonuçları, ilçelerin sosyoekonomik göstergeleri, öğretmen başına düşen öğrenci sayısı ve okul binalarının durumuyla eşleştirdik. Böylece her ilçe için bir başarı puanı ve bu puanı açıklamaya çalışan bir değişkenler seti elde ettik. Tüm adımları açık biçimde paylaşıyoruz.
Karşılaştırmanın adil olması için öğrencilerin ailesel koşullarını da hesaba kattık. Aynı gelir düzeyindeki ilçeleri birbiriyle kıyaslayarak yalnızca yoksulluğun değil, okul koşullarının da etkisini ayırmaya çalıştık. Yöntemimizin sınırları var: Sınav puanı eğitimin tek göstergesi değil ve ilçe ortalaması ilçedeki her çocuğu temsil etmiyor. Yine de eğilim tutarlı çıktı.

Posta kodu, bir çocuğun geleceğini belirlememeli.
Mert Aksoy
Haritada eşitsizlik
Haritada eşitsizlik, doğu-batı çizgisinden çok merkez-çevre ayrımıyla örtüşüyor. Büyükşehirlerin merkez ilçeleri ile aynı illerin uzak ilçeleri arasındaki fark, bazı illerde iller arası farktan bile büyük. Beş yıl önce kapanmaya yüz tutan fark, bugün yeniden açılıyor. Özellikle pandemi sonrasında uzaktan eğitime erişim farkı, yaraları derinleştirmiş görünüyor. Aynı il sınırları içinde bile ilçeler arasındaki başarı farkı gözle görülür düzeyde.
Haritanın bir ucunda, yüksek puan alan öğrencilerin çoğunlukla özel dershaneye ya da evde bire bir desteğe erişebildiği ilçeler var. Öbür ucunda ise tek öğretmenli köy okullarının, birleştirilmiş sınıfların ve taşımalı eğitimin yaygın olduğu bölgeler. Bu ilçelerde öğrenciler sabah erken saatte yola çıkıp akşam geç saatte dönüyor, ders çalışacak zaman ve sessiz bir ortam bulmakta zorlanıyor.
Farkı yaratan etkenler
Başarı farkını açıklayan etkenlerin başında öğretmen değişim sıklığı geliyor. Öğretmenin bir okulda ortalama kaç yıl kaldığı, öğrencilerin başarısıyla anlamlı biçimde ilişkili çıktı. Zor koşullu bölgelere atanan öğretmenlerin çoğu birkaç yıl sonra ayrıldığı için bu okullarda süreklilik oluşmuyor. Bu durum müfredatın izlenmesini ve öğrenciyle güven ilişkisi kurulmasını zorlaştırıyor.
| Konu | Veri |
|---|---|
| Öne çıkanlar | veri gazeteciliği, eğitim eşitsizliği, gençlik |
| Okuma süresi | 10 dakika |
| Hazırlayan | Mert Aksoy |
Öne çıkan noktalar
- Bazı illerde ilçeler arası başarı farkı iller arası farktan büyük.
- Öğretmenin okulda kalma süresi başarıyla anlamlı biçimde ilişkili çıktı.
- Okul öncesi eğitime erişim farkı küçültmede etkili görünüyor.
İkinci etken okul öncesi eğitime erişim. Anaokulu oranının yüksek olduğu ilçelerde, ilkokul sonrası başarıdaki fark daha az. Üçüncü etken ise okul binalarının ve laboratuvarların durumu. Eğitim araştırmacıları, kaynakların eşitsizliği azaltacak biçimde dağıtılmasını, öğretmen kalıcılığına yönelik teşviklerin güçlendirilmesini ve erken çocukluk eğitiminin yaygınlaştırılmasını öneriyor. Bu önerilerin ortak noktası, kaynakların en çok ihtiyacı olan okullara öncelikle yönlendirilmesi.



































































Yorum Yap