Mergen Demo Sanat Galerisi 43/60
İçeriğe geç
Sonbaharın en çok beklenen romanı raflarda: Göç, hafıza ve aidiyet
Edebiyat

Sonbaharın en çok beklenen romanı raflarda: Göç, hafıza ve aidiyet

Usta yazar Meral Göktaş'ın on yıllık suskunluğunu bozan yeni romanı, üç kuşak boyunca bir ailenin göç hikâyesini anlatıyor. Eleştirmenler, eseri yazarın en olgun çalışması olarak değerlendiriyor.

Zeynep KaraKültür-Sanat ve Magazin Editörü
7 dk0

On yıldır yeni bir roman yayımlamayan Meral Göktaş, okurlarının sabırsızlıkla beklediği eseriyle edebiyat sahnesine güçlü bir dönüş yaptı. Balkanlardan Anadolu'ya, oradan da Avrupa'ya uzanan üç kuşaklık bir göç hikâyesini anlatan roman, yayımlandığı ilk hafta en çok satanlar listesinin zirvesine yerleşti. Göktaş, kitabında bireysel hafızanın toplumsal tarihle nasıl iç içe geçtiğini, aidiyet duygusunun kuşaklar boyunca nasıl dönüştüğünü şiirsel bir dille işliyor. Yazarın daha önceki kitaplarını sevenler kadar onu ilk kez okuyacaklar için de güçlü bir başlangıç noktası sunan roman, şimdiden yılın en çok konuşulan kitapları arasında gösteriliyor.

Bu yazıda

  • Üç kuşağın hikâyesi
  • Dil ve anlatım
  • Eleştirmenlerin değerlendirmesi

Üç kuşağın hikâyesi

Romanın merkezinde, Balkanlar'daki bir köyden ayrılmak zorunda kalan Hatice adlı bir kadın var. Hatice'nin kızı Anadolu'da kurduğu yeni düzenle kendi hafızasını bir kenara bırakmaya çalışırken, torun ise Avrupa'da bir apartman dairesinde dedesinin ağzından hiç duymadığı türküleri ararken buluyor kendini. Göktaş, bu üç hayatı kronolojiyle değil, birbirine geçen anılarla anlatıyor.

Kitabın en güçlü yanlarından biri, göçün yalnızca yolculuk değil, her kuşakta yeniden başlayan bir uyum süreci olarak ele alınması. Bir bavulun içindeki bakır cezve, solmuş bir fotoğraf ve yarım kalmış bir ninni, romanda eşyadan çok birer tanıklık işlevi görüyor. Okur, sayfalar ilerledikçe hangi hatıranın kime ait olduğunu ayırt etmeye çalışırken kendi ailesinin hikâyesine de dönüyor.

Üç kuşağın hikâyesi — Sonbaharın en çok beklenen romanı raflarda: Göç, hafıza ve aidiyet

Göç eden yalnızca insanlar değil, onların taşıdığı hikâyelerdir.

Zeynep Kara

Dil ve anlatım

Göktaş'ın dili, uzun cümlelerle kısa, kesik cümleleri ustalıkla dönüştürüyor. Köy sahnelerinde ağır ve ritmik akan anlatım, Avrupa'daki bölümlerde sadeleşiyor ve neredeyse bir tutanak soğukluğuna bürünüyor. Yazar, bu geçişi bilinçli bir tercih olarak kullanıyor; çünkü dilin değişmesi, romanın aidiyet temasını biçimsel düzeyde de duyumsatıyor ve metne ayrı bir derinlik katıyor.

Romandaki diyaloglar da ayrıca dikkat çekiyor. Karakterler birbirine duygularını açıkça söylemek yerine yemek tariflerini, hava durumunu ya da komşuluk ilişkilerini konuşuyor ve asıl mesaj satır aralarında kalıyor. Bu ketum üslup, romanı sentimental bir göç anlatısı olmaktan çıkarıp ince bir psikolojik portre hâline getiriyor. Çeviriye açık bir akıcılığı da var; yabancı yayıncıların ilgisi şaşırtıcı değil.

Eleştirmenlerin değerlendirmesi

Yayımlandığı ilk haftalarda kitap hakkında yazan eleştirmenlerin çoğu, romanı yazarın olgunluk dönemi eseri olarak nitelendirdi. Bir eleştirmen, on yıllık suskunluğun metne bir sabır ve yoğunluk olarak yansıdığını yazdı. Bir diğeri ise romanın ilk elli sayfasının sabır istediğini, ama sonrasında okuru bırakmayan bir ağırlığa ulaştığını belirtti.

Konu Edebiyat
Öne çıkanlar roman, çeviri, söyleşi
Okuma süresi 7 dakika
Hazırlayan Zeynep Kara

Öne çıkan noktalar

  • Roman, Balkanlar'dan Avrupa'ya uzanan üç kuşaklık bir göç hikâyesini anlatıyor.
  • Anlatım, köy ve şehir bölümlerinde farklı ritimlerle aidiyet temasını güçlendiriyor.
  • Eleştirmenler eseri yazarın olgunluk dönemi çalışması olarak değerlendiriyor.

Eleştirel itirazlar da yok değil. Bazı okurlar, üçüncü bölümdeki torun anlatısının diğerlerine kıyasla daha dağınık kaldığını düşünüyor. Yine de genel kanı, kitabın hafıza ve aidiyet konularında son yılların en cesur edebi denemelerinden biri olduğu yönünde. Yayınevi ikinci baskıyı çoktan hazırladı; Göktaş ise önümüzdeki haftalarda üç şehirde okurlarıyla buluşacak ve kitabın yazım sürecini anlatacak.

Kültür-Sanat ve Magazin Editörü

Zeynep Kara

Sinema, müzik ve sahne sanatları muhabirliğinden gelen Zeynep Kara, festival ve sergi takibini magazin dünyasının renkli haberleriyle birlikte yürütüyor. Röportajlarında sanatçıyı değil, sanatçının anlattığı hikâyeyi öne çıkarmayı seviyor.

Yorum Yap

Düşüncelerinizi paylaşın

E-posta adresiniz yayımlanmaz. Saygılı ve konuyla ilgili yorumlar onaylanır.

Tuval

Tekrar hoş geldiniz

Hesabınıza giriş yapın; kaydettiğiniz yazılar ve yorumlarınız sizi bekliyor.