Mergen Demo Yaşam & Tasarım 12/60
İçeriğe geç
Seramik sırlarının dili: Bir atölyede renk deneyleri
TasarımZanaat

Seramik sırlarının dili: Bir atölyede renk deneyleri

Aynı sır, farklı fırın sıcaklıklarında bambaşka renklere bürünebiliyor. Bir seramik atölyesinde yürütülen renk deneylerini ve sırların ardındaki kimyayı anlattık.

Selin DemirSağlık, Eğitim ve Yaşam Editörü
6 dk8,4B0
İçindekiler
  1. Sır nedir, nasıl çalışır?
  2. Test plakalarıyla deney yapmak
  3. Kusurun güzelliği
  4. Öne çıkan noktalar

Seramikte sır, bir eseri fırından çıktığında ortaya çıkan rengin ve dokunun belirleyicisidir. Ancak aynı sır, fırının sıcaklığına, pişirme süresine ve kilin türüne göre beklenmedik sonuçlar verebilir. Seramik sanatçısı Feride Uslu, atölyesinde yüzlerce küçük test plakasıyla yürüttüğü renk deneylerini bizimle paylaştı. Uslu'ya göre bu belirsizlik, seramiği hem zorlu hem de büyüleyici kılan şeyin ta kendisi.

Sır nedir, nasıl çalışır?

Sır, seramiğin yüzeyinde fırında eriyen ince bir cam tabakasıdır. Silika, alümina ve akıcılık sağlayan oksitlerin bir karışımı olan sır, yüksek sıcaklıkta pişerek parlak, mat ya da dokulu bir yüzey oluşturur. Feride Uslu, sırrın içindeki metal oksitlerin renk verdiğini ve aynı oksidin farklı fırın ortamlarında bambaşka tonlara dönüşebildiğini anlatıyor.

Bu yüzden sırlama, bir tarif uygulamasından çok bir deney olarak görülüyor. Fırının sıcaklığı, atmosferi ve soğuma hızı sonucu değiştiriyor. Uslu, atölyesine yeni gelenlere önce küçük bir test serisi hazırlattığını, sonra büyük parçaların sırlanmasına geçtiğini belirtiyor. Sırların kimyasal malzemeler içerdiğini ve hazırlanırken maske ve eldiven kullanmak gerektiğini de hatırlatıyor.

Sır nedir, nasıl çalışır? — Seramik sırlarının dili: Bir atölyede renk deneyleri

Fırının kapağını her açışımda, beni bir sürpriz bekliyor.

Selin Demir

Test plakalarıyla deney yapmak

Test plakalarıyla deney yapmak, atölyenin en önemli rutini. Uslu, küçük, düz ya da hafif kıvrımlı kil plakalar hazırlıyor; her birine sırrın adı, kalınlığı ve pişirme sıcaklığı yazılıyor. Aynı sır tek kat, çift kat ve üç kat uygulanarak karşılaştırılıyor. Kalın sürülen sır akıp birikirken, ince sürülen yüzey daha mat ve açık kalabiliyor.

Fırından çıkan plakalar duvardaki bir panoya asılıyor ve kayıtlarla birlikte arşivleniyor. Uslu, yıllar içinde biriken bu küçük kütüphanenin kendisi için bir renk sözlüğü gibi çalıştığını söylüyor. Yeni bir parçaya başlamadan önce panoya bakıp hangi sırrın hangi kil gövdesiyle uyum sağladığını görüyor. Böylece büyük sürprizleri azaltıyor ama tamamen yok etmiyor.

Kusurun güzelliği

Kusurun güzelliği, Uslu’nun seramik anlayışının merkezinde. Sırın bazı yerlerde ince kalıp altındaki kili göstermesi, kenarlarda birikmesi ya da küçük kabarcıklar bırakması, el yapımı bir parçanın kimliğini oluşturuyor. Ona göre mükemmel ve eşit bir yüzey endüstriyel üretimin işi; el yapımı seramik ise zamanın ve ellerin izini göstermeli.

Konu Zanaat
Öne çıkanlar seramik, el yapımı, renk paleti
Okuma süresi 6 dakika
Hazırlayan Selin Demir

Öne çıkan noktalar

  • Aynı sır, fırın koşullarına göre farklı renklere bürünebilir.
  • Kayıtlı test plakaları, atölye için bir renk sözlüğü oluşturur.
  • Estetik kusur ile güvenliği etkileyen kusur birbirinden ayrılmalıdır.

Elbette her kusur güzel sayılmaz; kullanım güvenliğini etkileyen çatlak ya da gevşek sır, ayıklanmalı. Uslu bardak ve tabaklarda yemek temasına uygun sır kullanmaya özen gösteriyor ve gerektiğinde test ettiriyor. Estetik kusurlar ile işlevsel kusurlar arasındaki bu ayrımı öğrenmek, bir seramikçinin olgunlaşmasının işareti. Fırının kapağı her açıldığında hâlâ aynı heyecanı duyuyor.

Bu yazıyı paylaşın

Bu yazı hakkında ne düşünüyorsunuz?

Sağlık, Eğitim ve Yaşam Editörü

Selin Demir

Halk sağlığı, okul gündemi ve gündelik yaşam üzerine yazan Selin Demir, uzman görüşlerini okurun uygulayabileceği önerilere dönüştürmeyi hedefliyor. Gündem24'ün sağlık ve eğitim sayfalarının editörlüğünü yürütüyor.

Yorum Yap

Düşüncelerinizi paylaşın

E-posta adresiniz yayımlanmaz. Saygılı ve konuyla ilgili yorumlar onaylanır.

Atölye Notları

Tekrar hoş geldiniz

Hesabınıza giriş yapın; kaydettiğiniz yazılar ve yorumlarınız sizi bekliyor.