Mergen Demo Veri Gazeteciliği 48/60
İçeriğe geç
16 Kasım 2026, Pazartesi
SağlıkVeri

Kırsalda uzman hekim açığı: Bir randevu için kaç kilometre yol gidiliyor?

Kırsal ilçelerde yaşayanların uzman hekime ulaşmak için katettiği mesafeyi açık verilerle hesapladık. Yol, çoğu zaman tedaviden daha yorucu.

Selin DemirSağlık, Eğitim ve Yaşam Editörü
8 dk11,8B0
Kırsalda uzman hekim açığı: Bir randevu için kaç kilometre yol gidiliyor?
İçindekiler
  1. Mesafeyi nasıl hesapladık?
  2. Kadın doğum ve çocuk sağlığında boşluk
  3. Gezici hizmet ve tele-tıp çözüm olur mu?
  4. Öne çıkan noktalar

Kentte yaşayan biri için uzman hekim randevusu genellikle birkaç günlük bekleme anlamına geliyor. Kırsal ilçelerde ise asıl sorun, randevudan çok o randevuya ulaşmak. Hastanelerin konum verilerini yerleşim yerleriyle eşleştirerek yaptığımız hesaplamada, bazı köylerden en yakın kadın doğum ve çocuk uzmanına ulaşmanın saatler sürdüğünü gördük. Görüştüğümüz aile hekimleri, özellikle yaşlı ve kronik hastaların takibinin bu nedenle aksadığını anlatıyor. Uzmanlar, gezici sağlık hizmetleri ve uzaktan muayene uygulamalarının bu açığı kısmen kapatabileceğini belirtiyor.

Mesafeyi nasıl hesapladık?

Hesaplamaya kamuya açık hastane listelerinden başladık. Her sağlık kuruluşunun konumunu, hangi uzmanlık dallarında hizmet verdiğini ve yerleşim yerlerinin merkez noktalarını harita üzerinde eşleştirdik. Ardından her köy ve mahalle için en yakın uzmana karayolu üzerinden kaç kilometre ve kaç dakika gidildiğini hesapladık. Kuş uçuşu mesafeyi kullanmadık, çünkü dağlık ilçelerde yol, mesafenin birkaç katı sürebiliyor.

Hesabımızın sınırlarını da belirtmek gerekiyor. Toplu taşıma seferlerini, hastane randevu sürelerini ve aracı olmayan hanelerin durumunu modele katamadık; bu nedenle gerçek yük bizim rakamlarımızın üzerinde olabilir. Doğrulama için on iki köyde muhtarlarla ve aile hekimleriyle görüştük. Onların anlattığı yolculuk süreleri, modelimizin verdiği değerlerle büyük ölçüde örtüştü, bazen de onları aştı.

Mesafeyi nasıl hesapladık? — Kırsalda uzman hekim açığı: Bir randevu için kaç kilometre yol gidiliyor?

Muayene on dakika sürüyor, yol ise bütün günümüzü alıyor.

Selin Demir

Kadın doğum ve çocuk sağlığında boşluk

Kadın doğum ve çocuk sağlığı alanında tablo özellikle dikkat çekici. Gebelik takibi için en yakın uzmana ulaşmak, bazı köylerden tek yönde iki saati buluyor. Bir aile hekimi, riskli gebeliği olan hastalarını ilçe merkezine yönlendirdiğinde birçoğunun ulaşım parası olmadığı için randevuyu ertelediğini anlatıyor. Bu ertelemelerin sağlık sonuçlarını biz ölçemedik ama hekimler kaygılarını açıkça dile getiriyor.

Çocuk sağlığında da benzer bir durum var. Sık tekrarlayan enfeksiyonlar ya da gelişim takibi gerektiren durumlarda aileler, işten izin almak ve bir günlük yevmiyeyi kaybetmek zorunda kalıyor. Yaşlı ve kronik hastalığı olanlar ise düzenli kontrollerini aksatıyor. Aile hekimliği birimleri bu boşluğu bir ölçüde dolduruyor, ancak uzman gerektiren durumlarda onların da yapabileceği şeyin sınırı var.

Gezici hizmet ve tele-tıp çözüm olur mu?

Gezici sağlık hizmetleri, belirli günlerde köylere uzman ulaştıran bir çözüm olarak öne çıkıyor. Denemelerin yapıldığı ilçelerde köylüler bu uygulamadan memnun, ancak seferlerin haftada bir ya da ayda bir yapılması kalıcı bir çözüm sunmuyor. Araç, ekipman ve personel maliyeti de küçük ilçeler için ağır bir yük oluşturuyor.

Konu Sağlık
Öne çıkanlar sağlık sistemi, veri gazeteciliği, eğitim eşitsizliği
Okuma süresi 8 dakika
Hazırlayan Selin Demir

Öne çıkan noktalar

  • Mesafeler, kuş uçuşu değil karayolu üzerinden köy bazında hesaplandı.
  • Bazı köylerden kadın doğum uzmanına tek yön yolculuk iki saati buluyor.
  • Gezici hizmet ve tele-tıp kısmi çözüm, hekim dağılımı planlaması şart.

Uzaktan muayene uygulamaları ise internet altyapısının yeterli olduğu yerlerde işe yarıyor; bazı köylerde bağlantı hâlâ sorunlu. Uzmanlar tele-tıbbın muayenenin yerine geçmediğini, ama izlem ve ön değerlendirme için değerli bir araç olabileceğini söylüyor. Önerilerin ortak noktası, hekim dağılımının planlanması, kırsalda çalışmanın teşvik edilmesi ve ulaşım desteğinin sağlık hizmetinin bir parçası sayılması.

Sağlık, Eğitim ve Yaşam Editörü

Selin Demir

Halk sağlığı, okul gündemi ve gündelik yaşam üzerine yazan Selin Demir, uzman görüşlerini okurun uygulayabileceği önerilere dönüştürmeyi hedefliyor. Gündem24'ün sağlık ve eğitim sayfalarının editörlüğünü yürütüyor.

Yorum Yap

Düşüncelerinizi paylaşın

E-posta adresiniz yayımlanmaz. Saygılı ve konuyla ilgili yorumlar onaylanır.

Veri Masası

Tekrar hoş geldiniz

Hesabınıza giriş yapın; kaydettiğiniz yazılar ve yorumlarınız sizi bekliyor.