Mergen Demo Tarım & Kırsal 21/60
İçeriğe geç
Ürün borsası (temsili): Buğday 11,40 ₺/kg · Arpa 9,85 ₺/kg · Mısır 10,20 ₺/kg — Tüm fiyatlar
Kuraklığın gölgesinde sulama: Damla sulamaya geçen köyler suyu yarı yarıya azalttı
İklim ve Su

Kuraklığın gölgesinde sulama: Damla sulamaya geçen köyler suyu yarı yarıya azalttı

Yeraltı suyunun azaldığı ovalarda damla sulamaya geçen köyler, su tüketimini belirgin biçimde düşürürken verimi korumayı başardı.

Emre ÇelikDünya ve Çevre Muhabiri
8 dk28,9B2
İçindekiler
  1. Derinleşen kuyular, azalan su
  2. Ortak hatla damla sulamaya geçiş
  3. Tasarruf ve verim dengesi
  4. Öne çıkan noktalar

Son yıllarda yağışların azalması ve düzensizleşmesi, birçok ovada yeraltı suyu seviyesinin düşmesine neden oldu. Kuyularını her yıl biraz daha derine indirmek zorunda kalan üreticiler için çözüm, salma sulamadan damla sulamaya geçişte aranıyor. Orta Anadolu'daki kurgusal Kuşçayırı köyünde üç yıl önce kurulan ortak sulama kooperatifi, bu dönüşümün dikkat çekici örneklerinden biri. Köyün şeker pancarı, mısır ve sebze tarlalarında kurulan damla hatları sayesinde, üreticilerin aktarımına göre sezonluk su kullanımı önemli ölçüde azaldı. Verimde ise kayıp yaşanmadığı, hatta bazı parsellerde artış görüldüğü belirtiliyor. Köyün deneyimini, karşılaşılan zorlukları ve diğer köylere çıkarılabilecek dersleri yerinde dinledik.

Derinleşen kuyular, azalan su

Kuşçayırı köyünün yaşlıları, çocukluklarında birkaç metre kazınca su çıktığını anlatıyor. Bugün ise köydeki kuyuların bir kısmı çok daha derinden su çekiyor ve her yıl biraz daha derine inmek gerekiyor. Yağışların azalması, düzensizleşmesi ve yıllarca süren vahşi sulama, yeraltı suyunun beslenme hızını aştı. Köylüler, elektrik faturalarının artmasıyla birlikte suyun gerçek maliyetini ilk kez bu kadar açık gördüklerini söylüyor. Bazı aileler, yükselen pompa maliyetleri nedeniyle sulanan alanlarını daraltmak zorunda kalmış.

Sorun yalnızca bu köye özgü değil. Uzmanlar, birçok ovada yeraltı suyu seviyesinin düştüğünü ve bazı bölgelerde toprak çökmesi gibi sorunların gündeme geldiğini hatırlatıyor. Su kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı, artık yalnızca çevre politikasının değil, doğrudan tarımsal üretimin geleceğinin konusu. Kuşçayırı'nda da köylüler, bu gidişatı değiştirmek için bir araya gelmeye karar verdi ve ilk adım olarak ortak bir sulama kooperatifi kurdu. Kooperatifin kuruluşu, köyde suyun ortak bir değer olarak görülmesinin de ilk adımı oldu.

Derinleşen kuyular, azalan su — Kuraklığın gölgesinde sulama: Damla sulamaya geçen köyler suyu yarı yarıya azalttı

Su azaldıkça bir damlanın bile nereye gittiğini bilmek zorunda kaldık.

Emre Çelik

Ortak hatla damla sulamaya geçiş

Kooperatifin ilk işi, köyün tarlalarını tek tek dolaşıp sulama ihtiyacını belirlemek oldu. Ardından köy meydanındaki ortak depodan tarlalara uzanan ana hat döşendi ve her parselde damla sulama sistemine geçildi. Projenin finansmanında üyelerin katkısının yanı sıra kırsal kalkınmaya yönelik destek programlarından da yararlanıldı. Kooperatif başkanı kurgusal Mustafa Er, ilk yılın kolay geçmediğini, bazı üreticilerin sisteme güvenmekte zorlandığını anlatıyor. Zamanla sonuçları gören üreticiler, kooperatifin en güçlü savunucuları hâline gelmiş.

Damla sulamada su, bitkinin kök bölgesine doğrudan ve küçük miktarlarda veriliyor. Bu sayede buharlaşma ve yüzey akışıyla kaybolan su büyük ölçüde azalıyor. Sistem aynı zamanda gübrenin sulama suyuyla birlikte verilmesine de imkân tanıyor. Ancak damlatıcıların tıkanmaması için suyun filtrelenmesi, hatların düzenli kontrol edilmesi ve sistemin her sezon sonunda temizlenmesi gerekiyor. Kooperatif, üyeleri için bakım konusunda düzenli eğitimler de düzenliyor. Bu eğitimler, sistemin uzun ömürlü olmasında belirleyici rol oynuyor.

Tasarruf ve verim dengesi

Üç yılın sonunda köydeki üreticilerin aktarımına göre, sezonluk su kullanımı salma sulamaya kıyasla neredeyse yarı yarıya azaldı. Şeker pancarı ve mısır tarlalarında verimde kayıp yaşanmadı; sebze parsellerinde ise ürün kalitesinin arttığı gözlendi. Üreticiler, yabancı ot sorununun da azaldığını, çünkü suyun yalnızca bitki sırasına verildiğini anlatıyor. Elektrik giderlerindeki düşüş ise sistemin yatırım maliyetinin birkaç sezonda karşılanmasına yardımcı oldu. Kısa sürede elde edilen bu sonuçlar, köydeki genç üreticilerin tarıma bakışını da değiştirdi.

Konu İklim ve Su
Öne çıkanlar sulama, kuraklık, kooperatif
Okuma süresi 8 dakika
Hazırlayan Emre Çelik

Öne çıkan noktalar

  • Derinleşen kuyular, yeraltı suyundaki azalmanın en somut göstergesi.
  • Damla sulama suyu kök bölgesine vererek kayıpları büyük ölçüde azaltıyor.
  • Kalıcı tasarruf için ekim planı da suyun potansiyeline göre düzenlenmeli.

Yine de uzmanlar, damla sulamanın tek başına sihirli bir çözüm olmadığını vurguluyor. Su tasarrufunun kalıcı olması için ekim planlamasının da gözden geçirilmesi, suyu çok tüketen ürünlerin bölgenin su potansiyeline göre değerlendirilmesi gerekiyor. Kuşçayırı'nın deneyimi, çevre köylerden gelen üreticilerin de ilgisini çekiyor. Kooperatif, önümüzdeki yıl komşu köylerle bilgi paylaşımı toplantıları düzenlemeyi ve yağmur suyu hasadı için ortak bir gölet projesi hazırlamayı planlıyor.

Bu haberi paylaşın

Bu yazı hakkında ne düşünüyorsunuz?

Dünya ve Çevre Muhabiri

Emre Çelik

Uluslararası gelişmeleri ve iklim haberlerini izleyen Emre Çelik, zirve ve saha muhabirliği deneyimini Gündem24'ün dünya ve çevre sayfalarında kullanıyor. Doğa koruma ve sürdürülebilir şehirler konusunda belgesel çalışmaları da yaptı.

2 Yorum

Düşüncelerinizi paylaşın

E-posta adresiniz yayımlanmaz. Saygılı ve konuyla ilgili yorumlar onaylanır.

Hasat Haber

Tekrar hoş geldiniz

Hesabınıza giriş yapın; kaydettiğiniz yazılar ve yorumlarınız sizi bekliyor.