Mergen Demo Kültür & Sanat 10/60
İçeriğe geç
Sezon açıldı: tiyatro, konser ve sergi takvimi her perşembe güncelleniyor — Kültür bültenine katılın
MimarlıkTarih

Sinan’ın izinde: Edirne Selimiye’yi yeniden okumak

Mimar Sinan'ın ustalık eseri olarak anılan Selimiye Camii'ni bir mimarlık tarihçisiyle birlikte gezdik. Kubbenin altındaki mekân kurgusunun sırlarını anlattık.

Mert AksoyEkonomi ve Teknoloji Muhabiri
9 dk14,3B0
Sinan'ın izinde: Edirne Selimiye'yi yeniden okumak
İçindekiler
  1. Kubbenin altındaki mekân
  2. Işığın mimariyle dansı
  3. Külliyenin kent dokusundaki yeri
  4. Öne çıkan noktalar

Edirne'nin siluetine hâkim olan Selimiye Camii, Mimar Sinan'ın ustalık eseri olarak kabul ediliyor. Dört yüzyılı aşkın süredir ayakta duran yapı, devasa kubbesi ve incecik minareleriyle bugün hâlâ mimarlık öğrencilerinin ve tarihçilerin ilgi odağı. Mimarlık tarihçisi Hakan Yener ile birlikte yapıyı sabahın erken saatlerinden akşama kadar gezdik. Yener, kubbenin altındaki kesintisiz mekân duygusunun nasıl yaratıldığını ve pencerelerden süzülen ışığın bu kurgudaki rolünü anlattı.

Kubbenin altındaki mekân

Yener ile gezimize avludan başladık. Sekizgen bir plan üzerine oturan kubbenin, dört ana ayağa ve sekiz sütuna dayandığını gösterdi. Bu sistem, kubbenin altındaki alanı neredeyse hiç kesintisiz bırakıyor. Yener’in ifadesiyle, mekânın bu kadar açık hissedilmesi tesadüf değil, hesaplı bir mimari kararın sonucu. Sinan'ın bu çözümle dönemin mimari anlayışını bir adım ileri taşıdığı sık sık söyleniyor.

İçeri girdiğimizde ilk dikkat çeken şey, boşluğun ölçeği oldu. Yukarıya bakıldığında kubbenin yüksekliği ve çevresindeki yarım kubbeler, neredeyse havada asılıymış gibi görünüyor. Yener, ziyaretçilerin çoğunun ilk saniyelerde sessizleştiğini, bunun da mimarın amaçladığı etkilerden biri olduğunu belirtiyor. Mihrap ve minber yönündeki simetri ise bu dengeyi tamamlıyor.

Kubbenin altındaki mekân — Sinan'ın izinde: Edirne Selimiye'yi yeniden okumak

Selimiye'de kubbe size yukarıdan bakmıyor, sizi kucaklıyor.

Mert Aksoy

Işığın mimariyle dansı

Selimiye'nin pencereleri, ışığı içeri farklı katmanlarda alıyor. Alt sıra pencereleri gün boyunca nazik bir aydınlık sağlarken üst pencereler kubbenin altında parlak bir halka oluşturuyor. Sabah güneşi doğudan girdiğinde taş yüzeylerde sıcak bir ton beliriyor; öğleden sonra ise ışık daha serin ve yumuşak. Bu değişim, mekânın gün içinde sürekli yenilendiği izlenimini veriyor.

Kalem işleri ve çiniler de ışıkla birlikte hayat buluyor. Yener, Sinan’ın dekorasyonu mimari yapının bir uzantısı olarak kurguladığını, ışığın süslemeleri ortaya çıkaran bir araç olduğunu anlattı. Biz de farklı saatlerde içeriye girerek aynı duvarın nasıl değiştiğini gözlemledik. Bu deneyim, mimarlık öğrencileri kadar sıradan ziyaretçiler için de öğretici.

Külliyenin kent dokusundaki yeri

Külliyenin kent dokusundaki yeri, yalnızca camiyle sınırlı değil. Medrese, arasta ve avlu çevresindeki yapılar, günlük hayatla iç içe bir yapı topluluğu oluşturuyor. Arastada küçük dükkânlar bugün de zanaat ve hediyelik eşya satıyor. Yener, külliyenin tasarlandığı dönemde şehrin ekonomik ve sosyal hayatının merkezi olduğunu hatırlatıyor. Bu nedenle yapının işlevi ibadetle sınırlı kalmıyordu.

Konu Mimarlık
Öne çıkanlar mimari, Osmanlı, müze
Okuma süresi 9 dakika
Hazırlayan Mert Aksoy

Öne çıkan noktalar

  • Kubbe, sekiz sütuna dayanarak kesintisiz bir iç mekân duygusu yaratıyor.
  • Pencereler ışığı katman katman alıp süslemeleri günün saatine göre ortaya çıkarıyor.
  • Külliye, medresesi ve arastasıyla kent dokusunun canlı bir parçası.

Camiye yukarıdan bakmak için kentin tepelik bir noktasına çıktık. Dört minarenin siluetiyle şehir arasındaki ilişki, buradan en açık hâliyle görülüyor. Gün batarken minarelerin gökyüzüne karşı çizdiği çizgi unutulmaz bir manzara sunuyor. Yener’e göre, yapıyı gerçekten okumak için hem içinde hem dışında zaman geçirmek, hatta farklı mevsimlerde tekrar gelmek gerekiyor.

Bu yazı hakkında ne düşünüyorsunuz?

Ekonomi ve Teknoloji Muhabiri

Mert Aksoy

Piyasalar, hane bütçesi ve yeni teknolojiler üzerine haber yapan Mert Aksoy, karmaşık verileri okurun gündelik hayatıyla ilişkilendiren dosyalarıyla tanınır. Daha önce iki büyük haber ajansında ekonomi masasında görev yaptı.

Yorum Yap

Düşüncelerinizi paylaşın

Demo ziyaretçi olarak oturum açılmış. Profilinizi düzenleyin. Oturum kapatılsın mı? Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir