Leman Dirikoğlu: “Her ailenin avlusunda gömülü bir kutu vardır”
Kireç Kokulu Avlu'nun yazarı Leman Dirikoğlu ile Ayvalık'taki evleri, üç kuşak kadını, yazma alışkanlıklarını ve okurlarından gelen mektupları konuştuk.

İçindekiler
Kireç Kokulu Avlu, rafımıza geldiği ilk günden beri okurlarımızın elden ele dolaştırdığı bir roman oldu. Üçüncü baskısına ulaşan kitabın yazarı Leman Dirikoğlu ile kitabevimizin arka odasında, bir fincan çay eşliğinde uzun bir sohbet ettik. Romanın doğduğu avluyu, yazarken nelere dikkat ettiğini ve kendisine ulaşan okur mektuplarını anlattı. Sohbetin en sıcak anlarını sizin için derledik.
Ayvalık'tan bir avlu, üç kadından bir roman
Söyleşiye romanın doğduğu yerden başladık. Leman Dirikoğlu, Kireç Kokulu Avlu'daki evin büyük ölçüde anneannesinin Ayvalık'taki evinden ilham aldığını anlattı: “Çocukluğumun bütün yazları o avluda geçti. Her haziran duvarlar kireçlenirdi, ben de bir fırçayla anneanneme yardım ederdim. Kireç kokusu benim için yazın kokusudur.” Ev yıllar önce satılmış, ama yazar romanı yazarken her sabah o avluda oturduğunu hayal ettiğini söylüyor. Romandaki teneke kutunun ise tamamen hayal ürünü olduğunu, ama okurların çoğunun buna inanmadığını gülerek ekliyor.
Romanın üç kuşak kadın üzerinden anlatılması bilinçli bir tercih. Dirikoğlu'na göre aileler, en çok kadınların sustuğu yerlerde sır saklar: “Babaannem bir şeyi anlatmazdı, annem anlatmaması gerektiğini bilirdi, ben ise sormamayı öğrenmiştim. Bu üç sessizliğin bir avluda karşılaşmasını yazmak istedim.” Sabiha, Nurten ve Ilgaz'ın her birinin bölümleri farklı bir dil ritmiyle yazılmış; yazar bunun için her karakterin bölümünü ayrı bir defterde, farklı bir kalemle yazdığını anlatıyor. Okurlarımızın romandaki en sevdiği ayrıntılardan biri de bu ses farkı.

Bir romanı bitirdiğimde değil, bir okur onu kendi hikâyesiyle tamamladığında bitmiş sayarım.
Can Öztürk
Yazma masası: Reçel kokusu ve sabah saatleri
Yazma alışkanlıklarını sorduğumuzda Dirikoğlu, sabah erken saatlerde yazdığını, gün ağarmadan masasına oturduğunu anlattı: “Ev sessizken, şehir henüz uyanmamışken yazıyorum. Saat dokuzdan sonra bir cümle bile kuramıyorum.” Masasında her zaman bir kavanoz reçel olduğunu da söylüyor; romanın mutfak sahnelerini yazarken evini gerçekten reçel kokusuyla doldurmuş. Kitabın yazımı üç yıl sürmüş, ilk taslak bugünkü halinin neredeyse iki katı uzunluktaymış. En zor kısmı ise sevdiği sahneleri çıkarmak olmuş. Çıkarılan sahnelerin bir kısmını hâlâ ayrı bir dosyada sakladığını da söylüyor.
Söyleşinin en keyifli anlarından biri, yazarın editörüyle yaptığı tartışmaları anlattığı bölümdü. Romanın sonu ilk taslakta bambaşkaymış: Ev satılıyor ve üç kadın birbirinden ayrılıyormuş. Editörü bu sonun fazla karamsar olduğunu söylemiş, Dirikoğlu ise uzun süre direnmiş. “Sonunda ikimiz de haklı çıktık,” diyor yazar. “Bugünkü son ne mutlu ne de mutsuz; yalnızca gerçek.” Okurlarımızın çoğu da romanın sonunu en etkileyici bölüm olarak gösteriyor; kimisi umut, kimisi hüzün buluyor. Bu sonu tartışmak, okur kulübümüzün de en uzun toplantılarından birine konu oldu.
Okurlardan gelen mektuplar ve yeni roman
Kitabın üçüncü baskısına ulaşmasından sonra yazara yüzlerce okur mektubu gelmiş. Dirikoğlu, bu mektupların romanı kendisi için yeniden yazdığını söylüyor: “Bir okur, kendi babaannesinin sandığından çıkan mektupları anlattı. Bir başkası, romanı okuduktan sonra yıllardır konuşmadığı annesini aradığını yazdı. Her ailenin avlusunda gömülü bir kutu vardır; roman yalnızca onu kazmak için bir kürek.” Bu mektuplardan bazılarını ileride bir kitapta toplamayı düşündüğünü de ekledi. Söyleşi boyunca salondaki okurlardan birkaçının gözlerinin dolduğunu fark etmemek mümkün değildi; kutu benzetmesi hepimize kendi ailemizi düşündürdü.
| Konu | Söyleşi |
|---|---|
| Öne çıkanlar | söyleşi, roman, kitapçı önerisi |
| Okuma süresi | 9 dakika |
| Hazırlayan | Can Öztürk |
Öne çıkan noktalar
- Romandaki avlu, yazarın anneannesinin Ayvalık'taki evinden ilham alıyor.
- Üç kadının bölümleri ayrı defterlerde, farklı kalemlerle yazılmış.
- Romanın sonu editörle yapılan uzun tartışmaların ardından değişmiş.
Son olarak yeni romanını sorduk. Dirikoğlu ayrıntı vermekten kaçınsa da yeni kitabın yine bir evde, ama bu kez bir İstanbul apartmanında geçeceğini söyledi. Altı katlı bir binanın altı dairesinde yaşayan altı ailenin aynı gece yaşadığı bir elektrik kesintisi üzerine kurulu bir roman olacakmış. Yazar, kitabın önümüzdeki yıl bitmesini umuyor. Söyleşinin ardından okurlarımızın kitaplarını imzalayan Dirikoğlu'na, sıcak sohbeti için bir kez daha teşekkür ediyoruz; imzalı nüshalar kitabevimizde sınırlı sayıda bulunuyor. Yeni kitap çıktığında ilk söyleşiyi yine kitabevimizde yapma sözünü de aldık.































































2 Yorum
Çok faydalı bir yazı olmuş, emeğinize sağlık.
Konunun bu yönünü hiç düşünmemiştim; devamını bekliyorum.