Mergen Demo Gündem 1/60
İçeriğe geç
SağlıkYaşam

Günler kısalıyor: Kış aylarında uyku düzeni nasıl korunur?

Sabahların karanlıkta başladığı kış aylarında biyolojik saat zorlanabiliyor. Uzmanlar, ışık, beslenme ve ekran alışkanlıklarına dair pratik öneriler sıralıyor.

Selin DemirSağlık, Eğitim ve Yaşam Editörü
5 dk9,2B0
Günler kısalıyor: Kış aylarında uyku düzeni nasıl korunur?
İçindekiler
  1. Karanlık sabahların etkisi
  2. Işık ve hareketin önemi
  3. Çocuklar için uyku rutini
  4. Öne çıkan noktalar

Kış aylarına girilirken günlerin kısalması ve sabahların karanlıkta başlaması, pek çok kişinin uyku düzenini olumsuz etkiliyor. Uyku uzmanı Dr. Elif Tunç, gün ışığına az maruz kalmanın biyolojik saati şaşırttığını ve gün içinde halsizliğe yol açabildiğini belirtiyor. Tunç, sabahları mümkün olduğunca erken saatte dışarı çıkmayı, akşamları ise yatmadan en az bir saat önce ekranlardan uzaklaşmayı öneriyor. Okul çağındaki çocuklarda ise her gün aynı saatte yatıp kalkmanın önemi daha da artıyor. Ağır akşam yemeklerinden kaçınmak da kaliteli uykuya katkı sağlıyor.

Karanlık sabahların etkisi

Uyku uzmanı Dr. Elif Tunç, günlerin kısalmasıyla birlikte biyolojik saatin yeni ışık düzenine uyum sağlamasında zorlanabildiğini anlatıyor. Sabahları karanlıkta uyanmanın, vücutta uyku hormonunun daha uzun süre etkili olmasına ve gün içinde uyanık kalmayı zorlaştırmasına yol açabildiğini söylüyor. Bu durum kişiden kişiye değişiyor. Özellikle vardiyalı çalışanlar, öğrenciler ve evden çalışanlar bu etkiyi daha belirgin hissedebiliyor.

Tunç'a göre belirtiler arasında sabahları kalkma güçlüğü, gün içinde halsizlik ve gece uykuya dalmada gecikme sayılabilir. Bu tür şikâyetler mevsimsel olarak hafif seyredebilir. Ancak uzun süre devam eden, günlük işleyişi bozan uyku sorunlarında bir sağlık uzmanına danışmak gerekir; bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Gerektiğinde yaşam tarzı değişiklikleri, hekim önerisiyle yapılan tamamlayıcı yaklaşımlarla birlikte ele alınabilir.

Karanlık sabahların etkisi — Günler kısalıyor: Kış aylarında uyku düzeni nasıl korunur?

İyi bir uyku, akşam değil sabah güneşiyle başlar.

Selin Demir

Işık ve hareketin önemi

Gün ışığına maruz kalmak biyolojik saati düzenlemenin en etkili yollarından biri. Tunç, sabah uyanır uyanmaz mümkünse perdeleri açmayı, kısa bir yürüyüş yapmayı ve kahvaltıyı pencere kenarında yapmayı öneriyor. Öğle saatlerinde dışarıda geçirilen birkaç dakika bile gün ışığı maruziyetini artırıyor. Işık eksikliğini tamamlamak isteyenler için pencere yanında çalışmak ve parlak ışıklı ortamlarda zaman geçirmek de seçenek olabilir.

Düzenli hareket de uykunun kalitesini destekliyor. Gün içinde yapılan hafif tempolu yürüyüş, esneme ya da evde yapılan kısa egzersizler uykuya geçişi kolaylaştırabiliyor. Ancak yatmadan hemen önce yoğun egzersiz yapmaktan kaçınmak gerekiyor. Akşamları ağır yemeklerden, kafeinli içeceklerden ve ekran ışığından uzak durmak da öneriler arasında. Akşam saatlerinde ise evdeki ışıkları kısmak ve sıcak tonlu lambalar kullanmak, vücuda uykuya hazırlanma sinyali verebilir.

Çocuklar için uyku rutini

Okul çağındaki çocuklarda düzenli uyku rutini daha da önemli. Her gün aynı saatte yatıp kalkmak, çocukların hem derslerdeki dikkatini hem de ruh hâlini destekliyor. Akşam rutininde ekran yerine kitap okumak, sıcak bir duş almak ya da sakin bir müzik dinlemek yatmaya geçişi kolaylaştırabilir. Ebeveynlerin de kendi uyku düzenlerini koruması, çocuklara model olması açısından kritik.

Konu Yaşam
Öne çıkanlar okul, hastane, iklim
Okuma süresi 5 dakika
Hazırlayan Selin Demir

Öne çıkan noktalar

  • Kısa günler ve karanlık sabahlar biyolojik saati zorlayabiliyor.
  • Sabah gün ışığı ve akşam ekran sınırlaması uykuyu destekliyor.
  • Çocuklarda her gün aynı saatte yatıp kalkmak önem taşıyor.

Ebeveynler, çocuğun yatak odasının sakin, karanlık ve ılık olmasına dikkat edebilir. Hafta sonları uyku saatlerini çok kaydırmamak, pazartesi sabahı uyanmayı kolaylaştırır. Uzmanlar, çocuklarda uzun süren uyku sorunlarının ya da gündüz aşırı uykululuğun çocuk doktoruna danışılması gereken durumlar olduğunu hatırlatıyor. Okul sabahlarında telaşı azaltmak için çantanın ve kıyafetlerin akşamdan hazırlanması da sabah rutinini kolaylaştırıyor.

Bu haberi paylaşın

Bu yazı hakkında ne düşünüyorsunuz?

Sağlık, Eğitim ve Yaşam Editörü

Selin Demir

Halk sağlığı, okul gündemi ve gündelik yaşam üzerine yazan Selin Demir, uzman görüşlerini okurun uygulayabileceği önerilere dönüştürmeyi hedefliyor. Gündem24'ün sağlık ve eğitim sayfalarının editörlüğünü yürütüyor.

Yorum Yap

Düşüncelerinizi paylaşın

E-posta adresiniz yayımlanmaz. Saygılı ve konuyla ilgili yorumlar onaylanır.

Gündem24

Tekrar hoş geldiniz

Hesabınıza giriş yapın; kaydettiğiniz yazılar ve yorumlarınız sizi bekliyor.