Lokantasında çöp kutusunu haftada bir boşaltan genç şef Defne Arıkan, sıfır atık mutfağın bir moda değil zorunluluk olduğunu söylüyor.
Şef Defne Arıkan: ‘Sıfır atık bir menü değil, mutfakta her gün süren bir disiplin’
Lokantasında çöp kutusunu haftada bir boşaltan genç şef Defne Arıkan, sıfır atık mutfağın bir moda değil zorunluluk olduğunu söylüyor.
İçindekiler
Otuz bir yaşındaki şef Defne Arıkan'ın Ankara'daki yirmi dört kişilik lokantası Kekik ve Kül'de çöp kutusu haftada yalnızca bir kez boşaltılıyor. Sebze kabukları suya, ekmek kırıntıları galetaya, meyve artıkları sirkeye, kemikler ise uzun süre kaynayan et sularına dönüşüyor. Arıkan, sıfır atık mutfağı bir pazarlama etiketi olarak değil, her gün yeniden kurulan bir çalışma disiplini olarak tanımlıyor. Söyleşimizde şef, menüyü nasıl atık çıkarmayacak biçimde tasarladığını, tedarikçileriyle ambalaj konusunda nasıl anlaştığını ve ekibini bu düzene nasıl alıştırdığını anlattı. Ev mutfağında da uygulanabilecek pratik önerileri ise yazının son bölümünde bir araya getirdik.
Kabuktan sosa, kökten çorbaya
Defne Arıkan'ın mutfağında her malzemenin ikinci, hatta üçüncü bir hayatı var. Havuç ve soğan kabukları, sebze sapları ve mantar kökleri büyük bir tencerede toplanarak sebze suyuna dönüşüyor. Bayatlayan ekmekler galetaya, kızartmalık kırıntılara ya da ekmek tatlısına çevriliyor. Şef, bir malzemeyi menüye almadan önce onun her parçasını nasıl kullanacağını düşündüğünü anlatıyor. Bu yaklaşım, menünün yaratıcılığını da artırıyor; çünkü her kısıtlama, mutfakta yeni bir tarif fikrinin doğmasına neden oluyor.
Arıkan'ın en sevdiği tekniklerden biri fermantasyon. Fazla gelen sebzeleri turşuya, meyve artıklarını sirkeye, ekmek kabuklarını ise ekşi bir içeceğe dönüştürüyor. Mutfağın arka bölümünde onlarca kavanoz, farklı aşamalardaki fermantasyonları barındırıyor. Şef, fermantasyonun hem atığı azalttığını hem de menüye derin ve karmaşık lezzetler kattığını söylüyor. Fermantasyon kavanozlarının her biri, üzerine yazılan tarih ve içerik bilgisiyle takip ediliyor. Şef, hangi kavanozun ne zaman hazır olacağını bir defterde kayıt altına alıyor ve menüyü buna göre planlıyor.

Sıfır atık bir menü değil, mutfakta her gün süren bir disiplindir.
Zeynep Kara
Tedarikçiyle kurulan ilişki
Sıfır atık yaklaşımı, yalnızca mutfağın içinde değil, tedarik zincirinde de başlıyor. Arıkan, sebzelerini ve meyvelerini doğrudan küçük üreticilerden alıyor ve ürünlerin plastik ambalajlar yerine geri dönüştürülebilir kasalarla gelmesini talep ediyor. Kasalar her teslimatta üreticiye geri veriliyor. Bu düzeni kurmanın başlangıçta zor olduğunu, ancak zamanla üreticilerin de bu yaklaşımı benimsediğini söylüyor. Bu sayede mutfağın ambalaj atığı, lokantanın açıldığı ilk yıla göre belirgin biçimde azalmış durumda.
Menüyü tasarlarken de tedarikçilerle sürekli iletişim halinde. Bir üreticinin elinde fazla kalan ürünleri öğrenip menüye eklemek, hem üreticinin kaybını önlüyor hem de mutfağa yeni fikirler getiriyor. Arıkan, bir lokantanın sıfır atık olabilmesi için tek başına değil, bir ağın parçası olarak çalışması gerektiğine inanıyor. Bu ağın parçası olan üreticiler, yalnızca ürün satan değil, menünün oluşturulmasına katkı sunan ortaklar hâline gelmiş. Şef, onları zaman zaman lokantada özel bir akşam yemeğinde ağırlıyor ve menüyü birlikte değerlendiriyor.
Ev mutfağı için öneriler
Arıkan'ın ev mutfakları için ilk önerisi, haftalık alışverişi önceden planlamak. Buzdolabında ne olduğunu bilmek ve yalnızca ihtiyaç duyulan miktarı almak, atığın büyük bölümünü önlüyor. İkinci önerisi ise sebze kabuklarını ve saplarını bir poşette dondurucuda biriktirip belli aralıklarla sebze suyu yapmak. Bu su, çorbalarda ve pilavlarda rahatlıkla kullanılabiliyor. Dondurucuda biriktirilen kabukların düzenli aralıklarla kullanılması önemli; şef, bunun için iki haftada bir sebze suyu günü belirlemeyi öneriyor.
| Konu | Şefler |
|---|---|
| Öne çıkanlar | şef, sıfır atık, fermantasyon |
| Okuma süresi | 7 dakika |
| Hazırlayan | Zeynep Kara |
Öne çıkan noktalar
- Sebze kabukları, saplar ve bayat ekmek mutfakta yeniden değerlendiriliyor.
- Tedarikçilerle kurulan ilişki, ambalaj atığını azaltıyor.
- Haftalık plan ve artan yemekleri dönüştürmek, evde atığı azaltmanın yolu.
Üçüncü öneri, artan yemekleri yeni tariflere dönüştürmek. Dünden kalan pilav köfteye, haşlanmış sebzeler omlete, olgunlaşan meyveler komposto ya da reçele dönüşebilir. Arıkan, sıfır atığın bir mükemmellik hedefi değil, küçük adımlarla ilerleyen bir yolculuk olduğunu vurguluyor. Ona göre önemli olan, her gün biraz daha az atmayı denemek. Şefe göre bu yolculuğun en güzel yanı, mutfakta harcanan her malzemenin değerini yeniden fark etmek ve yemeğe daha saygılı bir yaklaşım kazanmak.
Bu yazı hakkında ne düşünüyorsunuz?


































































Yorum Yap