
Podcast | Öfke nöbetleri karşısında sakin kalmak: Pedagog Nesrin Ulaş anlatıyor
Markette yere yatan, oyun parkından ayrılmak istemeyen çocuklar... Pedagog Nesrin Ulaş ile öfke nöbetlerini ve ebeveynin sakin kalma sanatını konuştuk.
İçindekiler
Bir an önce neşeyle oynayan çocuğun saniyeler içinde ağlama ve bağırma krizine girmesi, en sabırlı ebeveyni bile zorlayabiliyor. Özellikle iki ile beş yaş arasında sık görülen öfke nöbetleri, çoğu zaman kötü davranıştan çok henüz olgunlaşmamış duygu düzenleme becerisinin bir işareti. Podcast serimizin bu bölümünde pedagog Nesrin Ulaş ile öfke nöbetlerinin gelişimsel arka planını, kalabalık bir ortamda yaşandığında neler yapılabileceğini ve ebeveynin kendi öfkesini nasıl fark edebileceğini konuştuk. Ulaş, yargılamadan eşlik etmenin ve fırtına dindikten sonra bağı yeniden kurmanın uzun vadede en etkili yöntem olduğunu vurguluyor.
Öfke nöbetinin arkasında ne var?
Pedagog Nesrin Ulaş, öfke nöbetlerini anlamak için önce çocuğun beyninin gelişimine bakmak gerektiğini söylüyor. Küçük çocuklarda duyguları düzenlemekten ve dürtüleri kontrol etmekten sorumlu beyin bölgeleri henüz olgunlaşma sürecinde. Bu yüzden hayal kırıklığı, yorgunluk ya da açlık gibi durumlar çocuğu kısa sürede baş edemeyeceği bir duygu yoğunluğuna sürükleyebiliyor. Ulaş, öfke nöbetinin çoğu zaman bilinçli bir manipülasyon değil, taşan bir duygunun dışavurumu olduğunu vurguluyor.
Nöbetlerin hangi durumlarda ortaya çıktığını gözlemlemek, onları önlemenin ilk adımı. Ulaş, ebeveynlere birkaç hafta boyunca kısa notlar tutmayı öneriyor: Nöbet hangi saatte oldu, çocuk aç ya da uykusuz muydu, öncesinde bir geçiş ya da ayrılık yaşandı mı? Bu notlar çoğu zaman belirgin bir örüntü ortaya çıkarıyor. Uyku ve öğün düzenini korumak, geçişlerden önce çocuğu birkaç dakika önceden uyarmak bu örüntüleri yumuşatabiliyor.

Çocuğunuz o anda size zorluk çıkarmıyor; kendisi zor bir an yaşıyor.
Elif Yalçın
O anda ne yapmalı, ne yapmamalı?
Nöbet anında en önemli şey, ebeveynin kendi sakinliğini koruyabilmesi. Ulaş, bunun her zaman kolay olmadığını kabul ediyor ve birkaç derin nefes almanın, sesi alçaltmanın ve çocuğun seviyesine eğilmenin yardımcı olabileceğini söylüyor. Bu anda uzun açıklamalar yapmak ya da ders vermek işe yaramıyor; çünkü çocuk dinleyebilecek durumda değil. Kısa ve sakin cümlelerle duyguyu adlandırmak, örneğin parktan ayrılmak istemediğin için çok kızgınsın demek, çocuğa anlaşıldığını hissettiriyor.
Ulaş, sınırların korunmasının da en az şefkat kadar önemli olduğunu ekliyor. Çocuğun duygusunu kabul etmek, her istediğini yapmak anlamına gelmiyor. Bir başkasına ya da kendine zarar verme ihtimali varsa çocuğu sakin ama kararlı biçimde güvenli bir alana almak gerekiyor. Kalabalık bir ortamda, örneğin markette yaşanan nöbetlerde çevrenin bakışlarına değil çocuğa odaklanmak, ebeveynin işini kolaylaştırıyor. Ulaş, utanç duygusunun bu anlarda en büyük engel olduğunu söylüyor.
Fırtına dindikten sonra bağı onarmak
Fırtına dindikten sonra yaşanan dakikalar, öğrenmenin asıl gerçekleştiği zaman dilimi. Ulaş, çocuk sakinleştiğinde ona sarılmanın, yaşananları kısa ve yargısız biçimde konuşmanın bağı yeniden kurduğunu söylüyor. Bir dahaki sefere çok kızdığında ne yapabileceğini birlikte düşünmek, çocuğa duygularıyla baş etmek için yeni araçlar sunuyor. Yastığa vurmak, derin nefes almak ya da bir sakinleşme köşesine gitmek gibi seçenekler çocuğun yaşına göre uyarlanabiliyor. Bu araçları sakin bir anda birlikte prova etmek de işe yarar.
| Konu | Ebeveynlik |
|---|---|
| Öne çıkanlar | öfke yönetimi, duygusal gelişim, okul öncesi |
| Okuma süresi | 9 dakika |
| Hazırlayan | Elif Yalçın |
Öne çıkan noktalar
- Öfke nöbetleri çoğu zaman henüz gelişmekte olan duygu düzenleme becerisinin bir işaretidir.
- Nöbet anında kısa cümlelerle duyguyu adlandırın, ama güvenlik sınırlarını koruyun.
- Sakinleştikten sonra sarılın, konuşun ve gerektiğinde siz de özür dileyin.
Ebeveynin kendi tepkisini gözden geçirmesi de onarımın bir parçası. Ulaş, ebeveynin sesini yükselttiği ya da sabrını yitirdiği durumlarda çocuktan özür dilemenin, ona hatalarla nasıl barışılacağını öğreten güçlü bir örnek olduğunu belirtiyor. Öfke nöbetleri çok sık, çok uzun ya da çocuğun yaşına göre beklenenden yoğun görünüyorsa çocuk doktorunuzla ya da bir çocuk ruh sağlığı uzmanıyla konuşmak, hem çocuk hem de aile için destek sağlayabilir.
Bu yazı hakkında ne düşünüyorsunuz?



































































Yorum Yap