{"id":132,"date":"2026-11-06T20:24:52","date_gmt":"2026-11-06T17:24:52","guid":{"rendered":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/veri-gazeteciligi\/medya-okuryazarligi-atolyesi\/"},"modified":"2026-11-06T20:24:52","modified_gmt":"2026-11-06T17:24:52","slug":"medya-okuryazarligi-atolyesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/veri-gazeteciligi\/medya-okuryazarligi-atolyesi\/","title":{"rendered":"Medya okuryazarl\u0131\u011f\u0131 at\u00f6lyesi: Haberi do\u011frulaman\u0131n be\u015f ad\u0131m\u0131"},"content":{"rendered":"<p class=\"has-drop-cap\">Sosyal medyada kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir haberi payla\u015fmadan \u00f6nce birka\u00e7 saniye durup d\u00fc\u015f\u00fcnmek, yanl\u0131\u015f bilginin yay\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemenin en etkili yollar\u0131ndan biri. Ancak \u00e7o\u011fu zaman \u00f6fke, korku ya da heyecan gibi g\u00fc\u00e7l\u00fc duygular, bu k\u0131sa duraklamay\u0131 atlamam\u0131za neden oluyor. Gazetecilik vakf\u0131 ile i\u015f birli\u011fi i\u00e7inde haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu rehberde, bir haberin ya da g\u00f6rselin do\u011frulu\u011funu kontrol etmek i\u00e7in herkesin uygulayabilece\u011fi be\u015f temel ad\u0131m\u0131, ger\u00e7ek \u00f6rnekler \u00fczerinden anlat\u0131yoruz.<\/p>\n<div class=\"wp-block-group m-keybox\">\n<p class=\"m-keybox__title\"><strong>Bu yaz\u0131da<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Kayna\u011f\u0131 sorgulay\u0131n<\/li>\n<li>Tarihi ve ba\u011flam\u0131 kontrol edin<\/li>\n<li>Duygusal tepkiye dikkat<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<h2>Kayna\u011f\u0131 sorgulay\u0131n<\/h2>\n<p>\u0130lk ad\u0131m, haberin kayna\u011f\u0131n\u0131 sorgulamak. Haberi kim yazd\u0131, hangi kurulu\u015f yay\u0131mlad\u0131, ad\u0131 ve ileti\u015fim bilgileri a\u00e7\u0131k\u00e7a yaz\u0131l\u0131 m\u0131? Tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir siteyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131zda hakk\u0131nda k\u0131sa bir arama yapmak \u00e7o\u011fu zaman yeterli. Alan ad\u0131, kurulu\u015f tarihi ve di\u011fer yay\u0131nlar\u0131, g\u00fcvenilirlik hakk\u0131nda ipucu verir. Kayna\u011f\u0131 belirsiz bir haberin b\u00fcy\u00fck ihtimalle bir amac\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n<p>At\u00f6lyede kat\u0131l\u0131mc\u0131lara \u00fc\u00e7 ger\u00e7ek \u00f6rnek g\u00f6sterdik. Birinde bilinen bir haber kurulu\u015funun ad\u0131n\u0131 taklit eden bir site vard\u0131; adresindeki tek bir harf farkl\u0131yd\u0131. Bir di\u011ferinde kaynak olarak g\u00f6sterilen kurum ger\u00e7ekten vard\u0131 ama al\u0131nt\u0131 yap\u0131lan a\u00e7\u0131klama orada yoktu. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lardan biri, kaynak t\u0131klanmadan inanmaya ne kadar yatk\u0131n oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcnce \u015fa\u015f\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image alignwide size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/veri-gazeteciligi\/wp-content\/uploads\/sites\/55\/2026\/11\/mergen-medya-okuryazarligi-atolyesi-2-1100x700.webp\" alt=\"Kayna\u011f\u0131 sorgulay\u0131n \u2014 Medya okuryazarl\u0131\u011f\u0131 at\u00f6lyesi: Haberi do\u011frulaman\u0131n be\u015f ad\u0131m\u0131\" \/><\/figure>\n<blockquote class=\"wp-block-quote\">\n<p>Payla\u015fmadan \u00f6nce durun; bir saniyelik \u015f\u00fcphe, bir yalan\u0131 durdurabilir.<\/p>\n<p><cite>Can \u00d6zt\u00fcrk<\/cite><\/p><\/blockquote>\n<h2>Tarihi ve ba\u011flam\u0131 kontrol edin<\/h2>\n<p>\u0130kinci ad\u0131m, tarihi ve ba\u011flam\u0131 kontrol etmek. Eski bir haber, yeni bir olaym\u0131\u015f gibi dola\u015f\u0131ma sokulabilir. Bir foto\u011fraf\u0131n ya da videonun ger\u00e7ekten bahsedilen olaya ait olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in tersine g\u00f6rsel arama ve tarih kontrol\u00fc yapmak gerekiyor. Haberdeki ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n, yani mek\u00e2n\u0131n, hava durumunun, ki\u015filerin iddia edilen olayla \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcp \u00f6rt\u00fc\u015fmedi\u011fine bakmak da faydal\u0131.<\/p>\n<p>Ba\u011flam kontrol\u00fc, al\u0131nt\u0131lar\u0131n ve rakamlar\u0131n da kayna\u011f\u0131n\u0131 sorgulamay\u0131 i\u00e7eriyor. Bir y\u00fczdenin hangi veri setinden geldi\u011fini, hangi tarihte \u00f6l\u00e7\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rman\u0131n neye g\u00f6re yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmeden o rakam\u0131 payla\u015fmamak gerekiyor. At\u00f6lyede kat\u0131l\u0131mc\u0131lara, bir grafikteki eksenleri ve dipnotlar\u0131 okumalar\u0131 i\u00e7in k\u0131sa bir al\u0131\u015ft\u0131rma yapt\u0131rd\u0131k. \u00c7o\u011fu ki\u015fi ilk kez dipnotlar\u0131 bu kadar dikkatle okudu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n<h2>Duygusal tepkiye dikkat<\/h2>\n<p>Duygusal tepkiye dikkat etmek, rehberimizin belki de en kritik ad\u0131m\u0131. \u00d6fke, korku, ac\u0131ma ya da heyecan uyand\u0131ran i\u00e7erikler, h\u0131zla payla\u015f\u0131lma e\u011filiminde. Dezenformasyon \u00fcretenler de bunu bildi\u011fi i\u00e7in i\u00e7eri\u011fi bilin\u00e7li olarak duygusal tonda haz\u0131rl\u0131yor. Bir haberi okuduktan sonra g\u00fc\u00e7l\u00fc bir duygu hissediyorsan\u0131z, payla\u015fmadan \u00f6nce on saniye durmak iyi bir kural.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-table m-facts\">\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<th>Konu<\/th>\n<td>Analiz<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th>\u00d6ne \u00e7\u0131kanlar<\/th>\n<td>dezenformasyon, \u015feffafl\u0131k, gen\u00e7lik<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th>Okuma s\u00fcresi<\/th>\n<td>6 dakika<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th>Haz\u0131rlayan<\/th>\n<td>Can \u00d6zt\u00fcrk<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/figure>\n<h3>\u00d6ne \u00e7\u0131kan noktalar<\/h3>\n<ul>\n<li>Haberin kayna\u011f\u0131n\u0131, yazar\u0131n\u0131 ve yay\u0131nc\u0131s\u0131n\u0131 sorgulay\u0131n.<\/li>\n<li>Tarihi, mek\u00e2n\u0131 ve al\u0131nt\u0131lar\u0131n ba\u011flam\u0131n\u0131 kontrol edin.<\/li>\n<li>G\u00fc\u00e7l\u00fc bir duygu uyand\u0131ran i\u00e7eri\u011fi payla\u015fmadan \u00f6nce durun.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Be\u015f ad\u0131m\u0131 tamamlayan rehberimizin son iki maddesi \u015funlar: Ba\u015fka g\u00fcvenilir kaynaklar\u0131n da ayn\u0131 haberi aktar\u0131p aktarmad\u0131\u011f\u0131na bakmak ve emin olamad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda payla\u015fmamak. Gazetecilik vakf\u0131yla birlikte haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu rehberi okullarda, k\u00fct\u00fcphanelerde ve mahalle derneklerinde kullan\u0131lmak \u00fczere \u00fccretsiz sunuyoruz. Payla\u015fmadan \u00f6nce durmak, bir saniyelik \u015f\u00fcphe, bir yalan\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 durdurabilir.<\/p>\n<div class=\"wp-block-group m-readmore\">\n<p class=\"m-readmore__title\"><strong>Bunlar da ilginizi \u00e7ekebilir<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/veri-gazeteciligi\/?name=kamu-ihalelerinde-seffaflik-acik-veri\">Kamu ihalelerinde \u015feffafl\u0131k: A\u00e7\u0131k veri neden \u00f6nemli?<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/veri-gazeteciligi\/?name=yapay-zeka-isleri-donusturuyor-mu\">Yapay zek\u00e2 i\u015fleri al\u0131yor mu, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor mu? Be\u015f sekt\u00f6rden saha notlar\u0131<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/veri-gazeteciligi\/?name=sahte-goruntuler-nasil-yayiliyor\">Sahte g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler nas\u0131l yay\u0131l\u0131yor? Bir do\u011frulama ekibinin yirmi d\u00f6rt saati<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gazetecilik vakf\u0131 i\u015f birli\u011fiyle haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu rehberde, kar\u015f\u0131n\u0131za \u00e7\u0131kan bir haberi ya da g\u00f6rseli payla\u015fmadan \u00f6nce do\u011frulaman\u0131z\u0131 sa\u011flayacak be\u015f temel ad\u0131m\u0131 anlat\u0131yoruz.<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":35,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mergen_verified":"","_mergen_sources":"","_mergen_correction":"","_mergen_correction_date":"","footnotes":""},"categories":[2],"tags":[22,31,23],"class_list":["post-132","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analiz","tag-dezenformasyon","tag-genclik","tag-seffaflik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/veri-gazeteciligi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/132","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/veri-gazeteciligi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/veri-gazeteciligi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/veri-gazeteciligi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/veri-gazeteciligi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=132"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/veri-gazeteciligi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/132\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/veri-gazeteciligi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/35"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/veri-gazeteciligi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=132"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/veri-gazeteciligi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=132"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/veri-gazeteciligi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=132"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}