Mergen Demo Veri Gazeteciliği 48/60
İçeriğe geç
16 Kasım 2026, Pazartesi
Bilim ve TeknolojiÇevre

Veri merkezleri ne kadar su ve enerji tüketiyor? Yapay zekânın görünmeyen ayak izi

Her yapay zekâ sorgusunun arkasında, soğutulması gereken devasa sunucu salonları var. Teknolojinin çevresel maliyetini uzmanlarla tartıştık.

Can ÖztürkSpor ve Teknoloji Muhabiri
10 dk12,7B0
Veri merkezleri ne kadar su ve enerji tüketiyor? Yapay zekânın görünmeyen ayak izi
İçindekiler
  1. Bir sorgunun arkasındaki makineler
  2. Soğutma için harcanan su
  3. Yeşil veri merkezi mümkün mü?
  4. Öne çıkan noktalar

Yapay zekâ uygulamalarının hızla yaygınlaşması, dünyanın dört bir yanında yeni veri merkezlerinin inşa edilmesine yol açıyor. Bu tesisler, çalışırken yoğun elektrik tüketiyor ve sunucuları soğutmak için büyük miktarda suya ihtiyaç duyuyor. Kuraklıkla mücadele eden bazı bölgelerde, yeni veri merkezi projeleri yerel halkın tepkisiyle karşılaşmaya başladı. Bilgisayar mühendisi Doç. Dr. İpek Sönmez, verimli soğutma teknolojilerinin ve yenilenebilir enerjinin bu ayak izini azaltabileceğini ancak şeffaf raporlamanın şart olduğunu söylüyor. Analizimizde, teknoloji şirketlerinin çevresel taahhütlerini nasıl değerlendirmek gerektiğini de ele aldık.

Bir sorgunun arkasındaki makineler

Bir yapay zekâ uygulamasına yazdığımız soru, ekranın arkasında binlerce işlemcinin çalıştığı bir sunucu salonuna gidiyor. Bu salonlar hiç durmadan çalışıyor ve sürekli elektrik tüketiyor. Yoğun işlem yapan işlemciler çok ısındığı için havalandırma ve soğutma sistemleri de neredeyse bir o kadar enerji gerektirebiliyor. Tek bir sorgunun payı küçük, ama milyonlarca sorgunun toplamı büyük.

Veri merkezlerinin enerji tüketimi, kullandıkları donanıma ve verimlilik düzeyine göre değişiyor. Yeni nesil tesisler daha verimli olsa da talep o kadar hızlı artıyor ki toplam tüketim yükselmeye devam ediyor. Sektör raporları, birkaç yıl içinde veri merkezlerinin bazı ülkelerin elektrik talebinde gözle görülür bir pay alacağını öngörüyor. Elbette bu tahminler farklı varsayımlara dayanıyor.

Bir sorgunun arkasındaki makineler — Veri merkezleri ne kadar su ve enerji tüketiyor? Yapay zekânın görünmeyen ayak izi

Bulut dediğimiz şey aslında yeryüzünde, su ve elektrikle çalışan binalardır.

Can Öztürk

Soğutma için harcanan su

Su tüketimi ise daha az konuşulan boyut. Soğutma kulelerinde buharlaşan su, tesisin ihtiyacı olan ısıyı atmasını sağlıyor. Yoğun işlem yapan büyük bir tesiste günlük su tüketimi orta ölçekli bir kasabanın ihtiyacına yaklaşabiliyor. Elbette bu, tesisin tasarımına, iklime ve kullanılan soğutma yöntemine göre geniş ölçüde değişiyor. Bu nedenle bir tesisin su ayak izi, yalnızca kullandığı suyla değil, nerede kurulduğuyla da ilgili.

Kuraklıkla mücadele eden bölgelerde yeni veri merkezi projeleri yerel tepkiyle karşılaşıyor. Çiftçiler ve belediyeler, suyun önce içme ve tarım için kullanılması gerektiğini savunuyor. Şirketler ise geri dönüştürülmüş su ve kapalı devre soğutma gibi çözümlerle tüketimi azalttıklarını söylüyor. Doç. Dr. İpek Sönmez, bu iddiaların bağımsız biçimde doğrulanabilmesi için ayrıntılı raporlamanın zorunlu olduğunu vurguluyor.

Yeşil veri merkezi mümkün mü?

Yeşil veri merkezi mümkün mü? Sönmez'e göre mümkün, ama bir dizi koşulla. Tesislerin yenilenebilir enerjiyle çalışması, atık ısının konut ya da sera ısıtmada kullanılması, serin iklimlerde kurulması ve soğutmada suyu az tüketen teknolojilerin seçilmesi gerekiyor. Ayrıca yazılım tarafında da verimlilik önemli: Daha küçük modeller, daha az enerji gerektiriyor.

Konu Bilim ve Teknoloji
Öne çıkanlar yapay zekâ, enerji dönüşümü, kuraklık
Okuma süresi 10 dakika
Hazırlayan Can Öztürk

Öne çıkan noktalar

  • Veri merkezleri hem elektrik hem de soğutma için su tüketiyor.
  • Kurak bölgelerde yeni tesis projeleri yerel tepkiyle karşılaşıyor.
  • Uzmanlar tesis bazında, bağımsız doğrulanabilen raporlama istiyor.

Şirketlerin çevresel taahhütlerini değerlendirirken üç soruya bakmak yararlı: Tüketim rakamları tesis bazında açıklanıyor mu? Su ve enerji verileri bağımsız denetimden geçiyor mu? Taahhütler yıllık toplam hedefe mi, gerçek zamanlı kullanıma mı dayanıyor? Sönmez, şeffaf raporlama olmadan yeşil söylemin güvenilir olmayacağını, kullanıcıların da tercihlerinde bu bilgiyi aramasının önemli olduğunu belirtiyor.

Spor ve Teknoloji Muhabiri

Can Öztürk

Süper Lig tribünlerinden voleybol salonlarına uzanan bir saha deneyimine sahip olan Can Öztürk, spor haberlerinin yanında dijital güvenlik ve yapay zekâ konularını da izliyor. Yayın günlerinde haber akışını canlı olarak takip eden ekibin parçası.

Yorum Yap

Düşüncelerinizi paylaşın

E-posta adresiniz yayımlanmaz. Saygılı ve konuyla ilgili yorumlar onaylanır.

Veri Masası

Tekrar hoş geldiniz

Hesabınıza giriş yapın; kaydettiğiniz yazılar ve yorumlarınız sizi bekliyor.