Haritalarla: Hangi mahallede kaç dakikada bir parka yürünebiliyor?
Büyükşehirlerdeki yeşil alanları nüfus verisiyle eşleştirdik. Bazı mahallelerde en yakın parka yürümek yarım saati buluyor.

İçindekiler
Bir kentte yaşamanın kalitesini belirleyen en temel ölçütlerden biri, yeşil alana erişim. Bu çalışmada açık harita verilerini ve mahalle bazlı nüfus bilgilerini kullanarak, her mahalleden en yakın parka yürüme süresini hesapladık. Sonuçlar, kent merkezlerine yakın eski mahalleler ile hızla büyüyen çeper bölgeler arasında belirgin bir eşitsizlik olduğunu ortaya koyuyor. Bazı yoğun nüfuslu mahallelerde kişi başına düşen yeşil alan, birkaç metrekarenin altında kalıyor. Halk sağlığı uzmanları, yürüme mesafesinde park olmamasının çocuklarda ve yaşlılarda hareketsizliği artırdığını belirtiyor.
Yöntem: Yeşil alanı nasıl ölçtük?
Ölçümde yürüme süresini kuş uçuşu mesafeyle değil, gerçek yaya yoluyla hesapladık. Açık harita verisindeki kaldırımları, merdivenleri ve geçitleri ağa dahil ettik. Aksi hâlde otoyolla ikiye bölünmüş bir mahalle, parka yakın görünüp pratikte ulaşamıyor olabilirdi. Her mahalleyi merkez noktasından değil, konut yoğunluğuna göre ağırlıklandırılmış noktalardan ölçtük. Böylece nüfusun gerçekte yaşadığı kesimler, boş bırakılmış arazilerden daha fazla ağırlık kazandı.
Park sayılacak alanın tanımı da önemliydi. Bin metrekarenin altındaki yeşil cepleri, otopark kenarındaki çim şeritleri ve kapalı site bahçelerini dışarıda bıraktık. Mahalle nüfuslarını ise son adrese dayalı kayıt sisteminden aldık. Sonuçta yaklaşık dört yüz mahalle için yürüme süresi, kişi başına düşen alan ve nüfus yoğunluğu içeren tek bir tablo oluşturduk.

Park, bir kentin herkese eşit davranıp davranmadığının en sade göstergesidir.
Mert Aksoy
Haritadaki gri adacıklar
Haritayı renklendirdiğimizde gri adacıklar çoğunlukla çeper mahallelerde toplandı. Hızlı yapılaşan bu bölgelerde parklar için ayrılan arsa bazen imar planında duruyor ama hayata geçmemiş. Bir ilçede planlı alanın üçte biri hâlâ boş arsa olarak kullanılıyor. Bazı mahallelerde en yakın parka yürüyüş yarım saate yaklaşıyor. Bu mahallelerde yaşayan aileler, çocuklarını parka götürmek için servis ya da özel araç aramak zorunda kaldıklarını anlatıyor.
Eski merkez mahalleler ise tablonun öbür ucunda. Orada park çok ama nüfus da çok yoğun olduğu için kişi başına düşen alan yine düşük kalıyor. Yani mesele yalnızca mesafe değil, kapasite. Bir mahallede tek bir küçük park on bin kişiye hizmet veriyor ve akşam saatlerinde kullanılabilecek oturma alanı neredeyse yok.
Parka uzaklık sağlığı nasıl etkiliyor?
Halk sağlığı uzmanları parka yürüme mesafesinin, özellikle çocuklar ve yaşlılar için günlük hareket miktarını belirlediğini söylüyor. Yakında park bulunan hanelerde açık havada geçirilen sürenin arttığına dair çalışmalar var. Biz bu ilişkiyi kendi verimizle ölçmedik; ancak uzmanlar eşitsizliğin ilerleyen yıllarda sağlık hizmetlerine yansıyabileceği konusunda uyarıyor. Bu uyarı, yeşil alan politikasının aynı zamanda bir sağlık politikası olarak ele alınması gerektiğini hatırlatıyor.
| Konu | Veri |
|---|---|
| Öne çıkanlar | veri gazeteciliği, kentsel dönüşüm, kamu sağlığı |
| Okuma süresi | 8 dakika |
| Hazırlayan | Mert Aksoy |
Öne çıkan noktalar
- Yürüme süresi, gerçek yaya ağı üzerinden mahalle bazında hesaplandı.
- Gri adacıklar çoğunlukla hızla yapılaşan çeper mahallelerde toplanıyor.
- Okul bahçeleri ve küçük mahalle bahçeleri hızlı çözüm olarak öneriliyor.
Planlamacılar çözümün büyük parklardan çok küçük ve dağınık yeşil alanlardan geçtiğini düşünüyor. Boş arsaların geçici mahalle bahçesine çevrilmesi, okul bahçelerinin hafta sonu açılması ve ulaşım duraklarında gölgeli oturma noktaları, bütçesi görece düşük adımlar olarak öne çıkıyor. Tablomuzun tamamı açık biçimde paylaşılıyor, böylece her mahalle kendi payını görebilecek. Yöntem notlarımız ve hesaplama adımlarımız da aynı sayfada yer alıyor.


































































2 Yorum
Çok faydalı bir yazı olmuş, emeğinize sağlık.
Konunun bu yönünü hiç düşünmemiştim; devamını bekliyorum.