Mergen Demo Gündem 1/60
İçeriğe geç
Kültür-Sanat

Yönetmen Defne Arıkan: “Sinema, şehrin hafızasını tutan en dürüst arşiv”

Yeni belgeseliyle İstanbul'un kaybolan meslekleri izini süren yönetmen Defne Arıkan, kamera arkasındaki üç yılı Gündem24'e anlattı.

Zeynep KaraKültür-Sanat ve Magazin Editörü
6 dk4B0
İçindekiler
  1. Belgeselin doğuş hikâyesi
  2. Kaybolan mesleklerin peşinde
  3. Gençlere tavsiyeler
  4. Öne çıkan noktalar

Yönetmen Defne Arıkan, üç yıl süren çekimlerin ardından tamamladığı yeni belgeselinde İstanbul'da yok olmaya yüz tutmuş meslekleri ve bu meslekleri hâlâ sürdüren ustaları anlatıyor. Saatçilerden kunduracılara, bakırcılardan matbaacılara uzanan film, şehrin değişen yüzünü bu ustaların gözünden aktarıyor. Arıkan, röportajımızda çekim sürecinde kurduğu dostlukları ve kamera karşısına geçmeye ikna etmenin zorluğunu anlattı. Genç belgeselcilere ise sabırlı olmalarını ve hikâyeyi dinlemeyi öğrenmelerini öneriyor. Söyleşinin tamamı videomuzda.

Belgeselin doğuş hikâyesi

Arıkan, belgeselin fikrinin yıllar önce Eminönü'nde bir saatçi dükkânının önünden geçerken doğduğunu anlatıyor. Dükkânın kapanmak üzere olduğunu öğrenince ustayla konuşmuş ve bu mesleğin ne kadar kırılgan bir hafıza taşıdığını fark etmiş. Üç yıl süren çekimler boyunca kentin farklı semtlerinde yaşayan onlarca ustayla görüşmüş. Arıkan, fikrin ilk günlerinde yalnızca birkaç saatlik görüntü almayı planladığını, ancak ustaların hikâyelerinin onu daha uzun bir yolculuğa çıkardığını söylüyor.

Kendisine göre belgeselin en büyük gücü, ustaların günlük işlerini anlatırken kendiliğinden ortaya çıkan hikâyeler. Çekim ekibi, ustaların mesai saatlerine uyum sağlamak için sabahın erken saatlerinde çalışmaya başlamış. Arıkan, film boyunca anlatıcı sesi kullanmamayı, kameranın yalnızca gözlemlemesini tercih ettiğini söylüyor. Çekimlerin bazı bölümlerinde ustaların atölyelerindeki eski aletler ve fotoğraflar da arşiv malzemesi olarak kullanılmış; bu kareler belgeselin en duygusal anlarını oluşturuyor.

Belgeselin doğuş hikâyesi — Yönetmen Defne Arıkan: “Sinema, şehrin hafızasını tutan en dürüst arşiv”

Sinema, şehrin hafızasını tutan en dürüst arşivdir.

Zeynep Kara

Kaybolan mesleklerin peşinde

Kaybolan meslekler arasında saatçilik, kunduracılık, bakırcılık ve matbaa dizgiciliği öne çıkıyor. Arıkan, ustaların birçoğunun çırak bulamadığını ve mesleklerinin birkaç yıl içinde sona erebileceğini aktarıyor. Buna rağmen ustaların umutlu ve cömert bir tavır sergilediğini, el emeğine duydukları saygıyı bir miras olarak aktarmak istediklerini söylüyor. Bazı ustaların çocukları ve torunları da belgesele katılmış; aile içinde meslek aktarımının nasıl zorlaştığı bu görüşmelerde anlatılıyor.

Kamera karşısına geçmeye ikna etmek her zaman kolay olmamış. Bazı ustalar kendilerini anlatmaktan çekinirken bazıları ise yıllarca biriktirdikleri anıları paylaşmaya hevesliymiş. Arıkan, güven ilişkisi kurmanın zaman aldığını, birçok kez çay içip sohbet ederek tanıştıklarını, kamerayı ancak daha sonra açtıklarını anlatıyor. Bu süreçte kurulan dostlukların film bittikten sonra da sürdüğünü, bazı ustaların hâlâ ekibi dükkânlarında çay içmeye davet ettiğini söylüyor.

Gençlere tavsiyeler

Genç belgeselcilere tavsiyelerini sorduğumuzda Arıkan, öncelikle sabırlı olmalarını öğütlüyor. Ona göre iyi bir belgesel, hızlı sonuç beklentisiyle değil, hikâyeyi dinlemeyi öğrenerek yapılıyor. Konuşmaktan çok dinlemenin, kamerayı yerleştirmekten çok insanı anlamanın önemli olduğunu vurguluyor. Ona göre hikâyeyi yaşatan şey teknik donanımdan çok merak ve dürüstlük; bu nedenle gençlerin kendi mahallelerinden başlaması gerekiyor.

Konu Kültür-Sanat
Öne çıkanlar sinema, belediye, röportaj
Okuma süresi 6 dakika
Hazırlayan Zeynep Kara

Öne çıkan noktalar

  • Belgesel, İstanbul'da kaybolmaya yüz tutmuş meslekleri ve ustalarını anlatıyor.
  • Üç yıllık çekim sürecinde ustalarla güven ilişkisi kurmak zaman aldı.
  • Arıkan genç belgeselcilere sabır ve dinleme becerisini öneriyor.

Bütçe sorunlarının da belgeselcilerin önündeki en büyük engellerden biri olduğunu belirten Arıkan, küçük ekiplerle ve esnek planlarla çalışmayı öneriyor. Festival ve destek programlarına başvurmayı, arşiv ve yerel kurumlarla iş birliği yapmayı da tavsiye ediyor. Söyleşinin tamamını videomuzda izleyebilirsiniz. Arıkan ayrıca, kayıtların ve arşivlerin düzenli saklanmasının, ileride yapılacak çalışmalara kaynak olacağını da vurguluyor.

Bu haberi paylaşın

Bu yazı hakkında ne düşünüyorsunuz?

Kültür-Sanat ve Magazin Editörü

Zeynep Kara

Sinema, müzik ve sahne sanatları muhabirliğinden gelen Zeynep Kara, festival ve sergi takibini magazin dünyasının renkli haberleriyle birlikte yürütüyor. Röportajlarında sanatçıyı değil, sanatçının anlattığı hikâyeyi öne çıkarmayı seviyor.

Yorum Yap

Düşüncelerinizi paylaşın

E-posta adresiniz yayımlanmaz. Saygılı ve konuyla ilgili yorumlar onaylanır.

Gündem24

Tekrar hoş geldiniz

Hesabınıza giriş yapın; kaydettiğiniz yazılar ve yorumlarınız sizi bekliyor.