
Kitap ciltleme atölyesi: Kendi defterinizi dikmenin keyfi
Kâğıt katlamaktan sırt dikişine, karton kapaktan bez kaplamaya kadar el yapımı bir defterin nasıl ortaya çıktığını bir ciltleme atölyesinde öğrendik.
Kırtasiye raflarında yüzlerce defter seçeneği varken kendi defterinizi yapmak ilk bakışta gereksiz görünebilir. Ancak kâğıtları tek tek katlayıp, iğne ve iplikle dikip, kapağını kendi seçtiğiniz kumaşla kaplamak, bambaşka bir bağ kurmanızı sağlıyor. Ciltleme ustası Nermin Taş'ın atölyesinde geçirdiğimiz bir günde, basit bir dikişli defterin tüm aşamalarını öğrendik. Taş, ciltlemenin sabır ve dikkat isteyen, ama son derece dinlendirici bir uğraş olduğunu söylüyor.
Kâğıt seçimi ve katlama
Kâğıt seçimi ve katlama, ciltlemenin sessiz başlangıcı. Nermin Taş, atölyede önce kâğıdın damar yönünü öğretiyor: Kâğıdın lif yönü sayfa sırtıyla paralel olmalı, aksi halde sayfalar kolayca kıvrılıyor. Bunu anlamak için kâğıdı bükerek iki yönde direncini deniyoruz. Yön doğru olduğunda sayfa kolayca açılıyor ve düz kalıyor.
Ardından kâğıtları ikiye katlıyoruz. Katlama kemik bir tırnakla düzgünce bastırılıyor, sonra birkaç yaprak iç içe geçirilerek formalar oluşturuluyor. Taş, defterin kalınlığını formaların sayısıyla ayarlayabileceğimizi anlatıyor. Bu aşamada acele etmemek önemli; eğri bir katlama, sonraki tüm aşamalarda kendini belli ediyor ve düzeltmek zor oluyor. Bu yüzden katlama sırasında formaların kenarlarını sık sık üst üste getirip kontrol ediyoruz.

Kendi diktiğiniz bir deftere yazmak, kelimelere daha fazla özen göstermenizi sağlar.
Selin Demir
Sırt dikişinin ritmi
Sırt dikişinin ritmi, ciltleme atölyesinin en meditatif anı. Formalara önce iğneyle dikiş delikleri açılıyor, sonra mumlu ip ve kalın uçlu iğneyle forma forma dikiş yapılıyor. İpi çok sıkı çekmek kâğıdı yırtıyor, çok gevşek bırakmak ise defterin dağılmasına neden oluyor. Taş, sıkılığın zamanla elle öğrenildiğini söylüyor.
Dikişin düzgün ilerlemesi için ritmi bozmamak gerekiyor: delikten geçir, çek, düğümle, bir sonraki forma. Atölyedeki katılımcıların çoğu ilk formanın dikişinden sonra rahatlıyor, konuşmalar azalıyor ve odada yalnızca ipin kâğıt arasından geçerken çıkardığı ince ses duyuluyor. Taş, ciltlemeyi dinlendirici kılan şeyin bu tekrarlayan hareket olduğunu düşünüyor.
Kapak ve bitiş
Kapak ve bitiş aşamasında karton, kumaş ve zamk devreye giriyor. Karton kapaklar defterin ölçüsünden biraz büyük kesiliyor, kumaş üzerine yapıştırılıp köşeleri katlanıyor. Ardından dikili formalar kapağa yapıştırılıyor ve önce hafif, sonra ağır bir baskı altında bir gece bekletiliyor. Sabırsızlık burada kapağın kabarmasına yol açabilir; Taş, zamkın ince ve eşit sürülmesinin de en az bekleme süresi kadar önemli olduğunu hatırlatıyor.
| Konu | Zanaat |
|---|---|
| Öne çıkanlar | el yapımı, kreatif süreç, minimalizm |
| Okuma süresi | 5 dakika |
| Hazırlayan | Selin Demir |
Öne çıkan noktalar
- Kâğıdın lif yönü ve düzgün katlama, defterin temelidir.
- Sırt dikişi ritmik, sabırlı ve dinlendirici bir süreçtir.
- Kapağı bir gece baskı altında bekletmek kabarmayı önler.
Son olarak ön sayfalar yapıştırılıp defter şekilleniyor. Kumaş seçimi ise kişinin zevkine kalmış: Keten, pamuklu ya da eski bir gömlek parçası bile olabilir. Taş, kendi diktiğimiz deftere yazdığımızda kelimelere daha çok özen gösterdiğimizi söylüyor. Gün sonunda herkes çantasında kendi defteriyle ayrılıyor; küçük kusurları, o defterin tek ve kendine özgü olmasını sağlıyor.
Bu yazı hakkında ne düşünüyorsunuz?



































































Yorum Yap