{"id":98,"date":"2026-10-26T17:11:28","date_gmt":"2026-10-26T14:11:28","guid":{"rendered":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/defne-uysal-soylesi-antibiyotik-direnci\/"},"modified":"2026-10-26T17:11:28","modified_gmt":"2026-10-26T14:11:28","slug":"defne-uysal-soylesi-antibiyotik-direnci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/defne-uysal-soylesi-antibiyotik-direnci\/","title":{"rendered":"Mikrobiyolog Dr. Defne Uysal: &#8216;Antibiyotik direnci sessiz ilerleyen bir salg\u0131n&#8217;"},"content":{"rendered":"<p class=\"has-drop-cap\">Antibiyotikler, yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n en b\u00fcy\u00fck t\u0131bbi ba\u015far\u0131lar\u0131ndan biri olarak milyonlarca hayat kurtard\u0131. Ancak bakteriler evrimle\u015fmeye devam ediyor ve gereksiz ya da bilin\u00e7siz kullan\u0131m, ila\u00e7lara diren\u00e7li su\u015flar\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131r\u0131yor. 2019 verilerine dayanan kapsaml\u0131 bir uluslararas\u0131 analiz, yaln\u0131zca o y\u0131l do\u011frudan diren\u00e7li enfeksiyonlara ba\u011fl\u0131 \u00f6l\u00fcmlerin bir milyonu a\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymu\u015ftu. Ege Ya\u015fam Bilimleri Enstit\u00fcs\u00fc&#039;nde diren\u00e7li bakterileri ve onlar\u0131 hedef alan vir\u00fcsleri inceleyen Dr. Defne Uysal, sorunun yaln\u0131zca hastanelerde de\u011fil, tar\u0131m, hayvanc\u0131l\u0131k ve at\u0131k sularda da izlenmesi gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Uysal ile laboratuvar\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve gelece\u011fin tedavi se\u00e7eneklerini konu\u015ftuk.<\/p>\n<div class=\"wp-block-group m-keybox\">\n<p class=\"m-keybox__title\"><strong>Bu yaz\u0131da<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Diren\u00e7 nas\u0131l geli\u015fiyor?<\/li>\n<li>Bakteriyofajlar: Eski bir fikrin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc<\/li>\n<li>Hepimizin pay\u0131na d\u00fc\u015fenler<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<h2>Diren\u00e7 nas\u0131l geli\u015fiyor?<\/h2>\n<p>Uysal&#039;a ilk olarak antibiyotik direncinin nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorduk. &#039;Bir bakteri toplulu\u011funda milyarlarca h\u00fccre var ve bunlar\u0131n aras\u0131nda rastgele mutasyonlar sayesinde ilaca biraz daha dayan\u0131kl\u0131 olanlar her zaman bulunabilir,&#039; diyor. Antibiyotik kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda duyarl\u0131 bakteriler \u00f6l\u00fcrken dayan\u0131kl\u0131 olanlar hayatta kal\u0131p \u00e7o\u011fal\u0131yor. Bu, do\u011fal se\u00e7ilimin h\u0131zland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir \u00f6rne\u011fi. \u00dcstelik bakteriler diren\u00e7 genlerini plazmit ad\u0131 verilen k\u00fc\u00e7\u00fck DNA halkalar\u0131yla birbirlerine, hatta farkl\u0131 t\u00fcrlere aktarabiliyor.<\/p>\n<p>Uysal&#039;a g\u00f6re sorun yaln\u0131zca hastanelerde de\u011fil. Hayvanc\u0131l\u0131kta antibiyotiklerin yayg\u0131n kullan\u0131m\u0131, ar\u0131t\u0131lmam\u0131\u015f at\u0131k sular ve ila\u00e7 \u00fcretim tesislerinin \u00e7evresi, diren\u00e7li bakterilerin ve diren\u00e7 genlerinin yay\u0131labilece\u011fi ortamlar aras\u0131nda. Laboratuvar\u0131, farkl\u0131 kaynaklardan al\u0131nan su \u00f6rneklerinde diren\u00e7 genlerinin izini s\u00fcr\u00fcyor. &#039;Biz buna tek sa\u011fl\u0131k yakla\u015f\u0131m\u0131 diyoruz. \u0130nsan, hayvan ve \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 birbirinden ay\u0131rarak bu sorunu \u00e7\u00f6zemeyiz,&#039; diyor. Bu b\u00fct\u00fcnc\u00fcl yakla\u015f\u0131m, uluslararas\u0131 sa\u011fl\u0131k \u00e7evrelerinde de giderek daha fazla benimseniyor.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image alignwide size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/11\/mergen-defne-uysal-soylesi-antibiyotik-direnci-2-1100x700.webp\" alt=\"Diren\u00e7 nas\u0131l geli\u015fiyor? \u2014 Mikrobiyolog Dr. Defne Uysal: &apos;Antibiyotik direnci sessiz ilerleyen bir salg\u0131n&apos;\" \/><\/figure>\n<blockquote class=\"wp-block-quote\">\n<p>Her gereksiz antibiyotik kullan\u0131m\u0131, bakterilere bir sonraki s\u0131nav i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma f\u0131rsat\u0131 verir.<\/p>\n<p><cite>Emre \u00c7elik<\/cite><\/p><\/blockquote>\n<h2>Bakteriyofajlar: Eski bir fikrin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc<\/h2>\n<p>Uysal&#039;\u0131n laboratuvar\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, bakteriyofaj ad\u0131 verilen vir\u00fcslere odaklan\u0131yor. Fajlar yaln\u0131zca bakterileri enfekte edebilen ve insan h\u00fccrelerine zarar vermeyen vir\u00fcsler. Her faj genellikle belirli bir bakteri t\u00fcr\u00fcn\u00fc, hatta belirli su\u015flar\u0131 hedefliyor. Faj tedavisi fikri y\u00fcz y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcre \u00f6nce ortaya at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131; ancak antibiyotiklerin ke\u015ffiyle birlikte pek \u00e7ok \u00fclkede unutuldu. Diren\u00e7li enfeksiyonlar\u0131n artmas\u0131, bu eski fikri yeniden ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n g\u00fcndemine ta\u015f\u0131d\u0131.<\/p>\n<p>&#039;Fajlar\u0131n en b\u00fcy\u00fck avantaj\u0131 hedefli olmalar\u0131. Antibiyotikler ba\u011f\u0131rsaktaki yararl\u0131 bakterileri de etkileyebilirken, do\u011fru se\u00e7ilmi\u015f bir faj yaln\u0131zca sorunlu bakteriyi hedefliyor,&#039; diyor Uysal. Ancak bu hedeflilik ayn\u0131 zamanda bir zorluk: Her hasta i\u00e7in enfeksiyona yol a\u00e7an bakteriye uygun faj\u0131n bulunmas\u0131 gerekiyor. Ekibi, at\u0131k su ve toprak \u00f6rneklerinden ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 fajlar\u0131 bir k\u00fct\u00fcphanede topluyor ve diren\u00e7li su\u015flara kar\u015f\u0131 test ediyor. Uysal, faj tedavisinin hen\u00fcz deneysel oldu\u011funu ve klinik \u00e7al\u0131\u015fmalarla s\u0131nanmas\u0131 gerekti\u011fini vurguluyor.<\/p>\n<h2>Hepimizin pay\u0131na d\u00fc\u015fenler<\/h2>\n<p>S\u00f6yle\u015finin sonunda Uysal&#039;a bireylerin neler yapabilece\u011fini sorduk. \u0130lk vurgusu, antibiyotiklerin yaln\u0131zca hekim \u00f6nerisiyle kullan\u0131lmas\u0131. &#039;So\u011fuk alg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ve grip gibi viral enfeksiyonlarda antibiyotik i\u015fe yaramaz. Evde kalan ila\u00e7lar\u0131 kendi kendinize kullanmak ya da ba\u015fkalar\u0131na vermek de do\u011fru de\u011fil,&#039; diyor. Hekim taraf\u0131ndan \u00f6nerilen tedavinin s\u00fcresine ve dozuna uyman\u0131n da \u00f6nemli oldu\u011funu hat\u0131rlat\u0131yor; tedaviyle ilgili her t\u00fcrl\u00fc soru i\u00e7in yine hekime ya da eczac\u0131ya dan\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-table m-facts\">\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<th>Konu<\/th>\n<td>S\u00f6yle\u015fi<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th>\u00d6ne \u00e7\u0131kanlar<\/th>\n<td>sa\u011fl\u0131k ara\u015ft\u0131rmas\u0131, genetik, mikroskop<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th>Okuma s\u00fcresi<\/th>\n<td>8 dakika<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th>Haz\u0131rlayan<\/th>\n<td>Emre \u00c7elik<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/figure>\n<h3>\u00d6ne \u00e7\u0131kan noktalar<\/h3>\n<ul>\n<li>Antibiyotik direnci, do\u011fal se\u00e7ilim ve bakteriler aras\u0131 gen aktar\u0131m\u0131yla h\u0131zla yay\u0131labiliyor.<\/li>\n<li>Bakteriyofajlar diren\u00e7li enfeksiyonlara kar\u015f\u0131 umut verici, ancak hen\u00fcz deneysel bir se\u00e7enek.<\/li>\n<li>Antibiyotikler yaln\u0131zca hekim \u00f6nerisiyle, \u00f6nerilen s\u00fcre ve dozda kullan\u0131lmal\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Uysal&#039;a g\u00f6re el hijyeni, a\u015f\u0131lar ve g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi de enfeksiyonlar\u0131n ve dolay\u0131s\u0131yla antibiyotik ihtiyac\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131nda \u00f6nemli rol oynuyor. Kullan\u0131lmayan ila\u00e7lar\u0131n lavaboya ya da \u00e7\u00f6pe at\u0131lmak yerine eczanelerdeki toplama noktalar\u0131na teslim edilmesi, \u00e7evreye kar\u0131\u015fan ila\u00e7 kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 azaltabilir. &#039;Antibiyotikler hepimizin ortak miras\u0131. Onlar\u0131 korumak, gelecekte basit bir enfeksiyonun yeniden \u00f6l\u00fcmc\u00fcl h\u00e2le gelmemesi i\u00e7in \u015fart,&#039; diyor. Uysal, yeni antibiyotik ke\u015fiflerinin de g\u00fc\u00e7l\u00fc bi\u00e7imde desteklenmesi gerekti\u011fine inan\u0131yor.<\/p>\n<div class=\"wp-block-group m-readmore\">\n<p class=\"m-readmore__title\"><strong>Bunlar da ilginizi \u00e7ekebilir<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/?name=haftanin-sozu-gokyuzu-ortak-laboratuvar\">Haftan\u0131n s\u00f6z\u00fc: &#039;G\u00f6ky\u00fcz\u00fc, insanl\u0131\u011f\u0131n hi\u00e7 kapanmayan ortak laboratuvar\u0131d\u0131r&#039;<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/?name=uydu-trafigi-astronomi-parlak-izler\">G\u00f6ky\u00fcz\u00fcndeki uydu trafi\u011fi b\u00fcy\u00fcyor: Astronomlar parlak izlerle nas\u0131l ba\u015fa \u00e7\u0131k\u0131yor?<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/?name=merak-haftasi-bilim-festivali\">Merak Haftas\u0131 ba\u015fl\u0131yor: G\u00f6zlem geceleri, deney at\u00f6lyeleri ve planetaryum g\u00f6sterileri<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ege Ya\u015fam Bilimleri Enstit\u00fcs\u00fc&#8217;nde diren\u00e7li bakterileri inceleyen Dr. Defne Uysal ile bakteriyofajlar\u0131, yeni antibiyotik aray\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve hepimizin alabilece\u011fi \u00f6nlemleri konu\u015ftuk.<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":69,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mergen_verified":"","_mergen_sources":"","_mergen_correction":"","_mergen_correction_date":"","footnotes":""},"categories":[11,7],"tags":[20,19,33],"class_list":["post-98","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-soylesi","category-tip-arastirmalari","tag-genetik","tag-mikroskop","tag-saglik-arastirmasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/98","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=98"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/98\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/media\/69"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=98"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=98"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=98"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}