{"id":97,"date":"2026-10-27T17:48:28","date_gmt":"2026-10-27T14:48:28","guid":{"rendered":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/gronland-devoniyen-fosili-baliktan-karaya\/"},"modified":"2026-10-27T17:48:28","modified_gmt":"2026-10-27T14:48:28","slug":"gronland-devoniyen-fosili-baliktan-karaya","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/gronland-devoniyen-fosili-baliktan-karaya\/","title":{"rendered":"Bal\u0131ktan karaya ge\u00e7i\u015fin yeni tan\u0131\u011f\u0131: Gr\u00f6nland&#8217;da bulunan Devoniyen fosili \u015fa\u015f\u0131rtt\u0131"},"content":{"rendered":"<p class=\"has-drop-cap\">Omurgal\u0131lar\u0131n sudan karaya ge\u00e7i\u015fi, evrim tarihinin en \u00e7ok merak edilen b\u00f6l\u00fcmlerinden biri. Ge\u00e7 Devoniyen d\u00f6neminde, yakla\u015f\u0131k 380 ila 360 milyon y\u0131l \u00f6nce, baz\u0131 loblu y\u00fczge\u00e7li bal\u0131klar\u0131n s\u0131\u011f sularda ya\u015famaya uyum sa\u011flarken kemikli y\u00fczge\u00e7lerini ad\u0131m atmaya elveri\u015fli uzuvlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc biliniyor. Do\u011fu Gr\u00f6nland&#039;daki kaya\u00e7larda \u00e7al\u0131\u015fan uluslararas\u0131 bir ekip, bu ge\u00e7i\u015fe \u0131\u015f\u0131k tutan yeni bir fosil tan\u0131mlad\u0131. Yakla\u015f\u0131k 370 milyon y\u0131ll\u0131k \u00f6rnek, hem solunga\u00e7 kemerlerini hem de bile\u011fe benzer eklemleri olan g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00f6n \u00fcyeleri bir arada ta\u015f\u0131yor. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bulgunun karaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n tek bir s\u0131\u00e7rama de\u011fil, uzun ve dallanan bir s\u00fcre\u00e7 oldu\u011funu g\u00f6sterdi\u011fini vurguluyor.<\/p>\n<div class=\"wp-block-group m-keybox\">\n<p class=\"m-keybox__title\"><strong>Bu yaz\u0131da<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Devoniyen: Bal\u0131klar\u0131n \u00e7a\u011f\u0131<\/li>\n<li>Solunga\u00e7 ve bilek bir arada<\/li>\n<li>Evrim a\u011fac\u0131ndaki yeri<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<h2>Devoniyen: Bal\u0131klar\u0131n \u00e7a\u011f\u0131<\/h2>\n<p>Yakla\u015f\u0131k 419 ile 359 milyon y\u0131l \u00f6nce aras\u0131ndaki Devoniyen d\u00f6nemi, \u00e7o\u011fu zaman bal\u0131klar\u0131n \u00e7a\u011f\u0131 olarak an\u0131l\u0131yor. Bu d\u00f6nemde okyanuslarda z\u0131rhl\u0131 bal\u0131klar, ilk k\u00f6pekbal\u0131klar\u0131 ve loblu y\u00fczge\u00e7li bal\u0131klar gibi \u00e7ok \u00e7e\u015fitli gruplar ya\u015f\u0131yordu. Karada ise bitkiler h\u0131zla yay\u0131l\u0131yor, ilk ormanlar olu\u015fuyordu. Bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcndeki bu de\u011fi\u015fim, k\u0131y\u0131lardaki s\u0131\u011f su ortamlar\u0131n\u0131, tatl\u0131 su batakl\u0131klar\u0131n\u0131 ve nehir a\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131 da k\u00f6kten d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc. Bu ortamlar, omurgal\u0131lar\u0131n sudan karaya ge\u00e7i\u015finin sahnesi olacakt\u0131.<\/p>\n<p>Loblu y\u00fczge\u00e7li bal\u0131klar\u0131n y\u00fczge\u00e7leri, bug\u00fcnk\u00fc \u00e7o\u011fu bal\u0131ktan farkl\u0131 olarak etli bir sap i\u00e7inde kemikler ta\u015f\u0131yordu. Bu kemiklerin dizilimi, kara omurgal\u0131lar\u0131n\u0131n kollar\u0131ndaki ve bacaklar\u0131ndaki kemiklerle \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 benzerlikler g\u00f6steriyor. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ya\u015fayan akci\u011ferli bal\u0131klar ve celakant, bu eski grubun hayatta kalan akrabalar\u0131. Yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131ndan bu yana bulunan bir dizi fosil, bu bal\u0131klardan ilk d\u00f6rt ayakl\u0131lara uzanan basamaklar\u0131 par\u00e7a par\u00e7a ayd\u0131nlatt\u0131; ancak tablo h\u00e2l\u00e2 eksik.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image alignwide size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/11\/mergen-gronland-devoniyen-fosili-baliktan-karaya-2-1100x700.webp\" alt=\"Devoniyen: Bal\u0131klar\u0131n \u00e7a\u011f\u0131 \u2014 Bal\u0131ktan karaya ge\u00e7i\u015fin yeni tan\u0131\u011f\u0131: Gr\u00f6nland&apos;da bulunan Devoniyen fosili \u015fa\u015f\u0131rtt\u0131\" \/><\/figure>\n<blockquote class=\"wp-block-quote\">\n<p>Fosiller, evrimin tek bir an\u0131n\u0131 de\u011fil, uzun bir s\u00fcrecin karelerini g\u00f6sterir.<\/p>\n<p><cite>Emre \u00c7elik<\/cite><\/p><\/blockquote>\n<h2>Solunga\u00e7 ve bilek bir arada<\/h2>\n<p>Do\u011fu Gr\u00f6nland&#039;daki yeni \u00f6rnek, yakla\u015f\u0131k 1,2 metre uzunlu\u011funda bir canl\u0131ya ait k\u0131smi bir iskelet. Fosilde kafatas\u0131, omuz ku\u015fa\u011f\u0131, \u00f6n \u00fcyelerin kemikleri ve solunga\u00e7 kemerlerinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc korunmu\u015f durumda. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n dikkatini en \u00e7ok \u00e7eken, \u00f6n \u00fcyelerdeki bile\u011fe benzer eklemler. Bu eklemler, canl\u0131n\u0131n \u00f6n \u00fcyelerini s\u0131\u011f suda ya da batakl\u0131k taban\u0131nda v\u00fccudunu yukar\u0131 itmek i\u00e7in kullanabildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor. Parmaklar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ise korunmam\u0131\u015f kemikler nedeniyle hen\u00fcz kesin de\u011fil.<\/p>\n<p>Fosil ayn\u0131 zamanda iyi geli\u015fmi\u015f solunga\u00e7 kemerleri ta\u015f\u0131yor; yani canl\u0131 b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla h\u00e2l\u00e2 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde suda nefes al\u0131yordu. Bilgisayarl\u0131 tomografi ile yap\u0131lan taramalar, kafatas\u0131nda hem suda hem de havada solumaya uygun \u00f6zellikler bulundu\u011funu g\u00f6steriyor. Bu kar\u0131\u015f\u0131k \u00f6zellikler, canl\u0131n\u0131n ne tam bir bal\u0131k ne de tam bir d\u00f6rt ayakl\u0131 oldu\u011funu, iki d\u00fcnya aras\u0131nda ya\u015fayan bir ge\u00e7i\u015f formu oldu\u011funu ortaya koyuyor. Ekip, \u00f6rne\u011fin ayr\u0131nt\u0131l\u0131 tan\u0131m\u0131n\u0131 hakemli bir dergide yay\u0131mlad\u0131.<\/p>\n<h2>Evrim a\u011fac\u0131ndaki yeri<\/h2>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 soy a\u011fac\u0131 analizleri, yeni t\u00fcr\u00fcn bilinen ge\u00e7i\u015f formlar\u0131yla ilk ger\u00e7ek d\u00f6rt ayakl\u0131lar aras\u0131nda bir konuma yerle\u015fti\u011fini g\u00f6steriyor. Ancak bu, onun do\u011frudan atam\u0131z oldu\u011fu anlam\u0131na gelmiyor. Evrim d\u00fcz bir merdiven de\u011fil, dallanan bir \u00e7al\u0131 gibi ilerliyor; bulunan fosiller \u00e7o\u011fu zaman do\u011frudan atalar de\u011fil, o d\u00f6nemde ya\u015fam\u0131\u015f akraba kollar. Bu yan dallar yine de ana g\u00f6vdede hangi \u00f6zelliklerin hangi s\u0131rayla ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamam\u0131za \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde yard\u0131mc\u0131 oluyor.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-table m-facts\">\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<th>Konu<\/th>\n<td>Evrim ve Arkeoloji<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th>\u00d6ne \u00e7\u0131kanlar<\/th>\n<td>fosil, evrim, bilim ileti\u015fimi<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th>Okuma s\u00fcresi<\/th>\n<td>6 dakika<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th>Haz\u0131rlayan<\/th>\n<td>Emre \u00c7elik<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/figure>\n<h3>\u00d6ne \u00e7\u0131kan noktalar<\/h3>\n<ul>\n<li>Yakla\u015f\u0131k 370 milyon y\u0131ll\u0131k fosil, solunga\u00e7 kemerleri ile bile\u011fe benzer eklemleri bir arada ta\u015f\u0131yor.<\/li>\n<li>Bulgu, uzuvlar\u0131n karaya \u00e7\u0131k\u0131\u015ftan \u00f6nce suda geli\u015fti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc destekliyor.<\/li>\n<li>Yeni t\u00fcr do\u011frudan atam\u0131z de\u011fil, ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde ya\u015fam\u0131\u015f akraba bir kolu temsil ediyor.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Yeni bulgu, uzuvlar\u0131n karaya \u00e7\u0131k\u0131\u015ftan \u00f6nce suda geli\u015fti\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc de destekliyor. Yani ilk d\u00f6rt ayakl\u0131lar\u0131n bacaklar\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7ta karada y\u00fcr\u00fcmek i\u00e7in de\u011fil, s\u0131\u011f ve bitki dolu sularda hareket etmek, dinlenmek ya da avlanmak i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015f olabilir. Paleontologlar, Devoniyen kaya\u00e7lar\u0131ndaki yeni ke\u015fiflerin bu tabloyu daha da zenginle\u015ftirece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Gr\u00f6nland&#039;daki ekip de gelecek yaz ayn\u0131 b\u00f6lgede, daha geni\u015f bir alanda yeni bir saha sezonuna ba\u015flamay\u0131 planl\u0131yor.<\/p>\n<div class=\"wp-block-group m-readmore\">\n<p class=\"m-readmore__title\"><strong>Bunlar da ilginizi \u00e7ekebilir<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/?name=defne-uysal-soylesi-antibiyotik-direnci\">Mikrobiyolog Dr. Defne Uysal: &#039;Antibiyotik direnci sessiz ilerleyen bir salg\u0131n&#039;<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/?name=haftanin-sozu-gokyuzu-ortak-laboratuvar\">Haftan\u0131n s\u00f6z\u00fc: &#039;G\u00f6ky\u00fcz\u00fc, insanl\u0131\u011f\u0131n hi\u00e7 kapanmayan ortak laboratuvar\u0131d\u0131r&#039;<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/?name=uydu-trafigi-astronomi-parlak-izler\">G\u00f6ky\u00fcz\u00fcndeki uydu trafi\u011fi b\u00fcy\u00fcyor: Astronomlar parlak izlerle nas\u0131l ba\u015fa \u00e7\u0131k\u0131yor?<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Uluslararas\u0131 bir ekibin tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 yakla\u015f\u0131k 370 milyon y\u0131ll\u0131k fosil, hem solunga\u00e7 kemerlerine hem de g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00f6n \u00fcyelere sahip bir ge\u00e7i\u015f canl\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":67,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mergen_verified":"","_mergen_sources":"","_mergen_correction":"","_mergen_correction_date":"","footnotes":""},"categories":[4,10],"tags":[34,29,28],"class_list":["post-97","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-biyoloji","category-evrim-arkeoloji","tag-bilim-iletisimi","tag-evrim","tag-fosil"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=97"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/media\/67"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=97"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=97"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=97"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}