{"id":96,"date":"2026-11-01T18:25:28","date_gmt":"2026-11-01T15:25:28","guid":{"rendered":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/izlanda-levhalar-yanardag-fotograflar\/"},"modified":"2026-11-01T18:25:28","modified_gmt":"2026-11-01T15:25:28","slug":"izlanda-levhalar-yanardag-fotograflar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/izlanda-levhalar-yanardag-fotograflar\/","title":{"rendered":"Ate\u015f ve buzun \u00fclkesi: \u0130zlanda&#8217;da levhalar\u0131n birbirinden ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerden kareler"},"content":{"rendered":"<p class=\"has-drop-cap\">\u0130zlanda, Kuzey Amerika ve Avrasya levhalar\u0131n\u0131n y\u0131lda yakla\u015f\u0131k iki santimetre h\u0131zla birbirinden uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 Orta Atlantik S\u0131rt\u0131&#039;n\u0131n deniz y\u00fczeyinin \u00fczerine \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ender yerlerden biri. Bu konum, aday\u0131 yanarda\u011flar\u0131n, lav alanlar\u0131n\u0131n, s\u0131cak su kaynaklar\u0131n\u0131n ve gayzerlerin i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ti\u011fi bir yer bilimi laboratuvar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor. Reykjanes Yar\u0131madas\u0131&#039;nda son y\u0131llarda birbirini izleyen p\u00fcsk\u00fcrmeler, magman\u0131n yer kabu\u011funda nas\u0131l ilerledi\u011fini neredeyse ger\u00e7ek zamanl\u0131 izleme f\u0131rsat\u0131 sundu. Bu foto\u011fraf se\u00e7kisinde lav ak\u0131nt\u0131lar\u0131ndan buzullar\u0131n alt\u0131ndaki volkanlara, d\u00fczenli aral\u0131klarla f\u0131\u015fk\u0131ran gayzerlerden yeni olu\u015fan kara par\u00e7alar\u0131na uzanan kareler \u00fczerinden adan\u0131n jeolojik hik\u00e2yesini anlat\u0131yoruz. K\u0131sa bir ada turunda bile yerk\u00fcrenin i\u00e7 dinamiklerini g\u00f6zle g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n<div class=\"wp-block-group m-keybox\">\n<p class=\"m-keybox__title\"><strong>Bu yaz\u0131da<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Orta Atlantik S\u0131rt\u0131: Karada bir okyanus ortas\u0131<\/li>\n<li>Reykjanes&#039;te yeni lav alanlar\u0131<\/li>\n<li>Gayzerler ve buzul alt\u0131 volkanlar<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<h2>Orta Atlantik S\u0131rt\u0131: Karada bir okyanus ortas\u0131<\/h2>\n<p>Orta Atlantik S\u0131rt\u0131, Kuzey Buz Denizi&#039;nden G\u00fcney Atlantik&#039;e kadar uzanan ve neredeyse tamam\u0131 deniz alt\u0131nda bulunan dev bir s\u0131rada\u011f sistemi. Burada levhalar birbirinden uzakla\u015f\u0131rken aradaki bo\u015flu\u011fu yerin derinliklerinden y\u00fckselen magma dolduruyor ve s\u00fcrekli yeni okyanus kabu\u011fu olu\u015fuyor. \u0130zlanda&#039;da ise bu s\u0131rt, alt\u0131ndaki s\u0131cak nokta ad\u0131 verilen ola\u011fan\u00fcst\u00fc g\u00fc\u00e7l\u00fc magma kayna\u011f\u0131n\u0131n etkisiyle deniz y\u00fczeyinin \u00fczerine \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu iki etkenin birle\u015fimi, aday\u0131 d\u00fcnyan\u0131n en aktif volkanik b\u00f6lgelerinden biri yap\u0131yor.<\/p>\n<p>Adada levhalar\u0131n ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 g\u00f6zle g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. Thingvellir Ulusal Park\u0131&#039;nda yer kabu\u011funu boydan boya kesen yar\u0131klar ve basamaklar, iki levha aras\u0131ndaki gerilmenin y\u00fczeydeki izleri. Ziyaret\u00e7iler bu yar\u0131klar\u0131n aras\u0131nda y\u00fcr\u00fcyebiliyor, hatta berrak yeralt\u0131 suyunun doldurdu\u011fu baz\u0131 \u00e7atlaklarda dal\u0131\u015f yapabiliyor. Levhalar y\u0131lda yakla\u015f\u0131k iki santimetre uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu ayr\u0131lma insan \u00f6mr\u00fc \u00f6l\u00e7e\u011finde fark edilmiyor; ancak jeolojik zaman \u00f6l\u00e7e\u011finde koca bir okyanusun do\u011fmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image alignwide size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/11\/mergen-izlanda-levhalar-yanardag-fotograflar-2-1100x700.webp\" alt=\"Orta Atlantik S\u0131rt\u0131: Karada bir okyanus ortas\u0131 \u2014 Ate\u015f ve buzun \u00fclkesi: \u0130zlanda&apos;da levhalar\u0131n birbirinden ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerden kareler\" \/><\/figure>\n<blockquote class=\"wp-block-quote\">\n<p>\u0130zlanda, yerk\u00fcrenin kendini yeniledi\u011fi anlar\u0131 canl\u0131 izleyebildi\u011fimiz nadir yerlerdendir.<\/p>\n<p><cite>Can \u00d6zt\u00fcrk<\/cite><\/p><\/blockquote>\n<h2>Reykjanes&#039;te yeni lav alanlar\u0131<\/h2>\n<p>Ba\u015fkentin g\u00fcneybat\u0131s\u0131ndaki Reykjanes Yar\u0131madas\u0131, yakla\u015f\u0131k sekiz y\u00fcz y\u0131l boyunca sessiz kald\u0131ktan sonra 2021&#039;de yeniden uyand\u0131. O tarihten bu yana yar\u0131mada \u00fczerinde art arda \u00e7atlak p\u00fcsk\u00fcrmeleri ya\u015fand\u0131. Bu p\u00fcsk\u00fcrmelerde lav, tek bir krater yerine kilometrelerce uzunluktaki yar\u0131klardan perde gibi f\u0131\u015fk\u0131r\u0131yor. Ak\u0131nt\u0131lar yollar\u0131, boru hatlar\u0131n\u0131 ve baz\u0131 yap\u0131lar\u0131 etkiledi; yetkililer ise yerle\u015fim yerlerini korumak i\u00e7in lav\u0131n y\u00f6n\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fan b\u00fcy\u00fck toprak setler in\u015fa etti.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-3 is-cropped\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/11\/mergen-izlanda-levhalar-yanardag-fotograflar-g1-1100x700.webp\" alt=\"Reykjanes&apos;te yeni lav alanlar\u0131\" \/><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/11\/mergen-izlanda-levhalar-yanardag-fotograflar-g2-1100x700.webp\" alt=\"Reykjanes&apos;te yeni lav alanlar\u0131\" \/><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/11\/mergen-izlanda-levhalar-yanardag-fotograflar-g3-1100x700.webp\" alt=\"Reykjanes&apos;te yeni lav alanlar\u0131\" \/><\/figure><figcaption class=\"blocks-gallery-caption wp-element-caption\">Foto\u011fraflarla: Ate\u015f ve buzun \u00fclkesi: \u0130zlanda&#039;da levhalar\u0131n birbirinden ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerden kareler<\/figcaption><\/figure>\n<p>Bu p\u00fcsk\u00fcrme dizisi, yer bilimciler i\u00e7in e\u015fsiz bir do\u011fal deney oldu. Yo\u011fun sismometre a\u011flar\u0131, uydu radar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcmleri ve konum istasyonlar\u0131 sayesinde magman\u0131n yer kabu\u011funun derinliklerinde nas\u0131l birikti\u011fi, y\u00fczeye do\u011fru nas\u0131l ilerledi\u011fi ve p\u00fcsk\u00fcrmeden \u00f6nce zemini nas\u0131l kabartt\u0131\u011f\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak izlenebildi. Bu veriler, gelecekte ba\u015fka volkanik b\u00f6lgelerde de p\u00fcsk\u00fcrme tahminlerini iyile\u015ftirebilir. Ancak uzmanlar, her yanarda\u011f\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc bir davran\u0131\u015f\u0131 oldu\u011funu ve genellemelerin dikkatle yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini hat\u0131rlat\u0131yor.<\/p>\n<h2>Gayzerler ve buzul alt\u0131 volkanlar<\/h2>\n<p>\u0130zlanda&#039;n\u0131n s\u0131cak su kaynaklar\u0131 ve gayzerleri, yer alt\u0131ndaki \u0131s\u0131n\u0131n y\u00fczeydeki en g\u00f6z al\u0131c\u0131 izleri. Gayzer s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc de d\u00fcnyaya buradaki Geysir adl\u0131 kaynaktan yay\u0131ld\u0131. Bug\u00fcn en d\u00fczenli f\u0131\u015fk\u0131ran gayzerlerden biri olan Strokkur, birka\u00e7 dakikada bir suyu \u00e7o\u011fu zaman 15-20 metre y\u00fcksekli\u011fe f\u0131rlat\u0131yor. Bu olay, yer alt\u0131ndaki dar kanallarda kaynama noktas\u0131n\u0131n \u00fczerine kadar \u0131s\u0131nan suyun aniden buhara d\u00f6n\u00fc\u015fmesiyle ger\u00e7ekle\u015fiyor. Ayn\u0131 \u0131s\u0131 kayna\u011f\u0131, \u00fclkenin elektrik ve \u0131s\u0131nma ihtiyac\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc de kar\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-table m-facts\">\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<th>Konu<\/th>\n<td>Yer Bilimleri<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th>\u00d6ne \u00e7\u0131kanlar<\/th>\n<td>yanarda\u011f, deprem, buzullar<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th>Okuma s\u00fcresi<\/th>\n<td>5 dakika<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th>Haz\u0131rlayan<\/th>\n<td>Can \u00d6zt\u00fcrk<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/figure>\n<h3>\u00d6ne \u00e7\u0131kan noktalar<\/h3>\n<ul>\n<li>\u0130zlanda, Orta Atlantik S\u0131rt\u0131&#039;n\u0131n deniz y\u00fczeyinin \u00fczerine \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ender yerlerden biri.<\/li>\n<li>Reykjanes Yar\u0131madas\u0131&#039;ndaki p\u00fcsk\u00fcrmeler magman\u0131n hareketini ayr\u0131nt\u0131l\u0131 izleme f\u0131rsat\u0131 sundu.<\/li>\n<li>Buzul alt\u0131 volkanlar ani sel bask\u0131nlar\u0131 ve k\u00fcl bulutlar\u0131yla geni\u015f b\u00f6lgeleri etkileyebiliyor.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Adan\u0131n baz\u0131 b\u00fcy\u00fck yanarda\u011flar\u0131 ise kal\u0131n buzullar\u0131n alt\u0131nda gizleniyor. Bu volkanlar p\u00fcsk\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcnde, eriyen buz ani ve g\u00fc\u00e7l\u00fc sel bask\u0131nlar\u0131na yol a\u00e7abiliyor. Buzul alt\u0131 p\u00fcsk\u00fcrmelerde magma ile su aras\u0131ndaki etkile\u015fim, lav\u0131 ince k\u00fcle d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek patlay\u0131c\u0131 p\u00fcsk\u00fcrmelere neden olabiliyor. 2010&#039;da bir buzul alt\u0131 volkandan y\u00fckselen k\u00fcl bulutunun Avrupa&#039;da hava trafi\u011fini g\u00fcnlerce aksatmas\u0131, bu s\u00fcre\u00e7lerin yaln\u0131zca \u0130zlanda&#039;y\u0131 de\u011fil, koca bir k\u0131tay\u0131 nas\u0131l etkileyebilece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermi\u015fti.<\/p>\n<div class=\"wp-block-group m-readmore\">\n<p class=\"m-readmore__title\"><strong>Bunlar da ilginizi \u00e7ekebilir<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/?name=gronland-devoniyen-fosili-baliktan-karaya\">Bal\u0131ktan karaya ge\u00e7i\u015fin yeni tan\u0131\u011f\u0131: Gr\u00f6nland&#039;da bulunan Devoniyen fosili \u015fa\u015f\u0131rtt\u0131<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/?name=defne-uysal-soylesi-antibiyotik-direnci\">Mikrobiyolog Dr. Defne Uysal: &#039;Antibiyotik direnci sessiz ilerleyen bir salg\u0131n&#039;<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/?name=haftanin-sozu-gokyuzu-ortak-laboratuvar\">Haftan\u0131n s\u00f6z\u00fc: &#039;G\u00f6ky\u00fcz\u00fc, insanl\u0131\u011f\u0131n hi\u00e7 kapanmayan ortak laboratuvar\u0131d\u0131r&#039;<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Orta Atlantik S\u0131rt\u0131&#8217;n\u0131n karadan ge\u00e7ti\u011fi ender yerlerden biri olan \u0130zlanda, yanarda\u011flar\u0131, lav alanlar\u0131 ve gayzerleriyle yer bilimcilerin a\u00e7\u0131k hava laboratuvar\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":61,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"gallery","meta":{"_mergen_verified":"","_mergen_sources":"","_mergen_correction":"","_mergen_correction_date":"","footnotes":""},"categories":[9],"tags":[23,26,27],"class_list":["post-96","post","type-post","status-publish","format-gallery","has-post-thumbnail","hentry","category-yer-bilimleri","tag-buzullar","tag-deprem","tag-yanardag","post_format-post-format-gallery"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=96"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/media\/61"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=96"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=96"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=96"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}