{"id":88,"date":"2026-11-02T13:21:28","date_gmt":"2026-11-02T10:21:28","guid":{"rendered":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/nilufer-karadag-soylesi-kutlecekim-dalgalari\/"},"modified":"2026-11-02T13:21:28","modified_gmt":"2026-11-02T10:21:28","slug":"nilufer-karadag-soylesi-kutlecekim-dalgalari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/nilufer-karadag-soylesi-kutlecekim-dalgalari\/","title":{"rendered":"Astrofizik\u00e7i Prof. Dr. Nil\u00fcfer Karada\u011f: &#8216;Evreni art\u0131k hem g\u00f6r\u00fcyor hem dinliyoruz&#8217;"},"content":{"rendered":"<p class=\"has-drop-cap\">2015&#039;te ilk kez do\u011frudan alg\u0131lanan k\u00fctle\u00e7ekim dalgalar\u0131, astronomiye \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n yan\u0131nda yepyeni bir duyu kazand\u0131rd\u0131. O g\u00fcnden bu yana birle\u015fen kara delik ve n\u00f6tron y\u0131ld\u0131z\u0131 \u00e7iftlerinden gelen y\u00fczlerce sinyal kaydedildi. Anadolu G\u00f6kbilim Merkezi&#039;nde k\u00fctle\u00e7ekim dalgalar\u0131 grubunu y\u00f6neten Prof. Dr. Nil\u00fcfer Karada\u011f, ekibiyle birlikte bu sinyallerin i\u00e7indeki zay\u0131f izleri ay\u0131klayan veri analizi y\u00f6ntemleri geli\u015ftiriyor. Podcast serimizin bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Karada\u011f ile uzay-zamandaki dalgalanmalar\u0131n nas\u0131l \u00f6l\u00e7\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, 2030&#039;larda f\u0131rlat\u0131lmas\u0131 planlanan uzay tabanl\u0131 dedekt\u00f6rlerin neler vaat etti\u011fini ve bu alana ilgi duyan gen\u00e7 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara \u00f6nerilerini konu\u015ftuk. S\u00f6yle\u015finin tamam\u0131n\u0131 podcast olarak dinleyebilir, \u00f6ne \u00e7\u0131kan b\u00f6l\u00fcmleri a\u015fa\u011f\u0131da okuyabilirsiniz.<\/p>\n<div class=\"wp-block-group m-keybox\">\n<p class=\"m-keybox__title\"><strong>Bu yaz\u0131da<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Uzay-zaman\u0131n titre\u015fimini \u00f6l\u00e7mek<\/li>\n<li>Kara delik \u00e7iftlerinden gelen mesajlar<\/li>\n<li>Gen\u00e7 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara \u00f6neriler<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<h2>Uzay-zaman\u0131n titre\u015fimini \u00f6l\u00e7mek<\/h2>\n<p>S\u00f6yle\u015fimize en temel bir soruyla ba\u015flad\u0131k: K\u00fctle\u00e7ekim dalgas\u0131 tam olarak nedir? Karada\u011f&#039;\u0131n yan\u0131t\u0131 olduk\u00e7a sade: B\u00fcy\u00fck k\u00fctleli cisimler h\u0131zla hareket etti\u011finde, uzay-zaman\u0131n dokusunda \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131yla yay\u0131lan dalgalanmalar olu\u015fturur. Bu dalgalar ge\u00e7tikleri yerde mesafeleri \u00e7ok az uzat\u0131p k\u0131salt\u0131r. &#039;Etkinin ne kadar k\u00fc\u00e7\u00fck oldu\u011funu anlatmak i\u00e7in \u015funu s\u00f6yl\u00fcyorum: Kilometrelerce uzunluktaki bir dedekt\u00f6r kolunda \u00f6l\u00e7t\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz de\u011fi\u015fim, bir protonun \u00e7ap\u0131n\u0131n y\u00fczde birinden bile k\u00fc\u00e7\u00fck,&#039; diyor.<\/p>\n<p>Bu \u00f6l\u00e7\u00fcm, lazer interferometresi denen d\u00fczeneklerle yap\u0131l\u0131yor. Birbirine dik iki uzun kola g\u00f6nderilen lazer \u0131\u015f\u0131nlar\u0131, kollar\u0131n sonundaki aynalardan yans\u0131y\u0131p yeniden birle\u015fti\u011finde, kol uzunluklar\u0131ndaki en k\u00fc\u00e7\u00fck fark \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n giri\u015fim deseninde bir de\u011fi\u015fiklik yarat\u0131yor. Karada\u011f, en b\u00fcy\u00fck zorlu\u011fun dedekt\u00f6r\u00fc sismik titre\u015fimlerden, \u0131s\u0131l g\u00fcr\u00fclt\u00fcden ve hatta kuantum g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fcnden yal\u0131tmak oldu\u011funu anlat\u0131yor. Kendi grubu ise do\u011frudan dedekt\u00f6r in\u015fa etmek yerine, kay\u0131tlardaki zay\u0131f sinyalleri g\u00fcr\u00fclt\u00fcden ay\u0131klayan analiz y\u00f6ntemleri geli\u015ftiriyor.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image alignwide size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/11\/mergen-nilufer-karadag-soylesi-kutlecekim-dalgalari-2-1100x700.webp\" alt=\"Uzay-zaman\u0131n titre\u015fimini \u00f6l\u00e7mek \u2014 Astrofizik\u00e7i Prof. Dr. Nil\u00fcfer Karada\u011f: &apos;Evreni art\u0131k hem g\u00f6r\u00fcyor hem dinliyoruz&apos;\" \/><\/figure>\n<blockquote class=\"wp-block-quote\">\n<p>K\u00fctle\u00e7ekim dalgalar\u0131, evrenin karanl\u0131k k\u00f6\u015felerinden gelen f\u0131s\u0131lt\u0131lar gibi.<\/p>\n<p><cite>Emre \u00c7elik<\/cite><\/p><\/blockquote>\n<h2>Kara delik \u00e7iftlerinden gelen mesajlar<\/h2>\n<p>Kaydedilen sinyallerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu, birbirinin \u00e7evresinde d\u00f6nerek yakla\u015fan ve sonunda birle\u015fen kara delik \u00e7iftlerinden geliyor. Karada\u011f, her sinyalin i\u00e7inde kara deliklerin k\u00fctleleri, d\u00f6nme h\u0131zlar\u0131 ve bize uzakl\u0131klar\u0131 hakk\u0131nda bilgi sakl\u0131 oldu\u011funu anlat\u0131yor. &#039;Bu bilgileri bir araya getirdi\u011fimizde, evrendeki kara deliklerin nas\u0131l olu\u015ftu\u011funa ve nas\u0131l b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcne dair bir t\u00fcr n\u00fcfus say\u0131m\u0131 yapmaya ba\u015flad\u0131k,&#039; diyor. Baz\u0131 sinyaller ise y\u0131ld\u0131z evrimi modellerinin beklemedi\u011fi k\u00fctlelerde kara delikler g\u00f6steriyor ve yeni sorular do\u011furuyor.<\/p>\n<p>Karada\u011f&#039;a g\u00f6re alan\u0131n en heyecan verici anlar\u0131ndan biri, 2017&#039;de iki n\u00f6tron y\u0131ld\u0131z\u0131n\u0131n birle\u015fmesinden gelen k\u00fctle\u00e7ekim dalgalar\u0131n\u0131n ayn\u0131 olaydan gelen \u0131\u015f\u0131kla birlikte g\u00f6zlenmesiydi. Bu ortak g\u00f6zlem, alt\u0131n ve platin gibi a\u011f\u0131r elementlerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn bu t\u00fcr \u00e7arp\u0131\u015fmalarda \u00fcretildi\u011fine dair g\u00fc\u00e7l\u00fc kan\u0131tlar sundu. 2030&#039;larda f\u0131rlat\u0131lmas\u0131 planlanan uzay tabanl\u0131 dedekt\u00f6rlerin ise milyonlarca kilometrelik kollar\u0131yla g\u00f6kadalar\u0131n merkezindeki dev kara deliklerin birle\u015fmelerini duyabilece\u011fini belirtiyor. &#039;O zaman bamba\u015fka bir evreni dinleyece\u011fiz,&#039; diyor.<\/p>\n<h2>Gen\u00e7 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara \u00f6neriler<\/h2>\n<p>S\u00f6yle\u015finin son b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Karada\u011f&#039;a bu alana ilgi duyan gen\u00e7lere neler \u00f6nerdi\u011fini sorduk. \u0130lk tavsiyesi, fizik ve matemati\u011fin temellerini sa\u011flam atmak. &#039;K\u00fctle\u00e7ekim dalgas\u0131 astronomisi, genel g\u00f6relilikten istatisti\u011fe, optikten bilgisayar programlamaya kadar \u00e7ok farkl\u0131 becerileri bir araya getiriyor. Hepsinde uzman olman\u0131z gerekmiyor, ama hepsinin dilini anlaman\u0131z gerekiyor,&#039; diyor. Ona g\u00f6re programlama, bug\u00fcn bir astrofizik\u00e7inin en temel ara\u00e7lar\u0131ndan biri h\u00e2line geldi ve erken ya\u015fta \u00f6\u011frenmeye kesinlikle de\u011fer.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-table m-facts\">\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<th>Konu<\/th>\n<td>S\u00f6yle\u015fi<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th>\u00d6ne \u00e7\u0131kanlar<\/th>\n<td>bilim ileti\u015fimi, teleskop, uzay ke\u015ffi<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th>Okuma s\u00fcresi<\/th>\n<td>8 dakika<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th>Haz\u0131rlayan<\/th>\n<td>Emre \u00c7elik<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/figure>\n<h3>\u00d6ne \u00e7\u0131kan noktalar<\/h3>\n<ul>\n<li>K\u00fctle\u00e7ekim dalgalar\u0131, uzay-zamandaki son derece k\u00fc\u00e7\u00fck uzama ve k\u0131salmalar olarak \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcyor.<\/li>\n<li>Kara delik birle\u015fmelerinden gelen sinyaller, kara deliklerin nas\u0131l olu\u015ftu\u011funa dair yeni ipu\u00e7lar\u0131 sunuyor.<\/li>\n<li>Karada\u011f, gen\u00e7lere fizik temellerini ve programlama becerisini g\u00fc\u00e7lendirmelerini \u00f6neriyor.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Karada\u011f, b\u00fcy\u00fck uluslararas\u0131 i\u015f birliklerinin gen\u00e7 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar i\u00e7in \u00f6nemli f\u0131rsatlar sundu\u011funu da vurguluyor. Binlerce bilim insan\u0131n\u0131n birlikte \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bu projelerde, T\u00fcrkiye&#039;deki \u00fcniversitelerden de veri analizine ve kuramsal \u00e7al\u0131\u015fmalara katk\u0131 vermek m\u00fcmk\u00fcn. &#039;Bilim art\u0131k s\u0131n\u0131rlar\u0131n \u00f6tesinde yap\u0131l\u0131yor. \u00d6nemli olan iyi bir soru sormak ve o soruyu sab\u0131rla takip etmek,&#039; diyor. S\u00f6yle\u015finin tamam\u0131n\u0131 podcast serimizin yeni b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde dinleyebilir, merak etti\u011finiz sorular\u0131 bize iletebilirsiniz.<\/p>\n<div class=\"wp-block-group m-readmore\">\n<p class=\"m-readmore__title\"><strong>Bunlar da ilginizi \u00e7ekebilir<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/?name=toroslar-magara-obsidyen-aletler-buzul-cagi\">Bat\u0131 Toroslar&#039;daki ma\u011farada bulunan obsidyen aletler, buzul \u00e7a\u011f\u0131 avc\u0131lar\u0131n\u0131n rotas\u0131n\u0131 \u00e7iziyor<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/?name=kasim-derin-gokyuzu-andromeda-ulker\">Kas\u0131m gecelerinin derin g\u00f6ky\u00fcz\u00fc hedefleri: Andromeda&#039;dan \u00dclker&#039;e foto\u011fraflarla bir tur<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/?name=mars-orta-enlem-yuzeye-yakin-buz\">Mars&#039;\u0131n buzlu ge\u00e7mi\u015fi: Orta enlemlerde y\u00fczeye yak\u0131n buz san\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan yayg\u0131n olabilir<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Anadolu G\u00f6kbilim Merkezi&#8217;nin k\u00fctle\u00e7ekim dalgalar\u0131 grubunu y\u00f6neten Prof. Dr. Nil\u00fcfer Karada\u011f ile birle\u015fen kara delikleri, uzay tabanl\u0131 dedekt\u00f6rleri ve gen\u00e7 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 konu\u015ftuk.<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":41,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"audio","meta":{"_mergen_verified":"","_mergen_sources":"","_mergen_correction":"","_mergen_correction_date":"","footnotes":""},"categories":[2,11],"tags":[34,14,15],"class_list":["post-88","post","type-post","status-publish","format-audio","has-post-thumbnail","hentry","category-astronomi","category-soylesi","tag-bilim-iletisimi","tag-teleskop","tag-uzay-kesfi","post_format-post-format-audio"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=88"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/media\/41"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=88"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=88"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=88"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}