{"id":87,"date":"2026-11-03T13:58:28","date_gmt":"2026-11-03T10:58:28","guid":{"rendered":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/toroslar-magara-obsidyen-aletler-buzul-cagi\/"},"modified":"2026-11-03T13:58:28","modified_gmt":"2026-11-03T10:58:28","slug":"toroslar-magara-obsidyen-aletler-buzul-cagi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/toroslar-magara-obsidyen-aletler-buzul-cagi\/","title":{"rendered":"Bat\u0131 Toroslar&#8217;daki ma\u011farada bulunan obsidyen aletler, buzul \u00e7a\u011f\u0131 avc\u0131lar\u0131n\u0131n rotas\u0131n\u0131 \u00e7iziyor"},"content":{"rendered":"<p class=\"has-drop-cap\">Bat\u0131 Toroslar&#039;daki K\u0131z\u0131lin Ma\u011faras\u0131&#039;nda \u00fc\u00e7 y\u0131ld\u0131r s\u00fcren kaz\u0131lar, bu sezon dikkat \u00e7ekici bir bulguyla kapand\u0131. Bozk\u0131r Arkeoloji Enstit\u00fcs\u00fc&#039;nden Do\u00e7. Dr. Asl\u0131 Tuncer&#039;in y\u00f6netti\u011fi ekip, yakla\u015f\u0131k 28 bin y\u0131l \u00f6nceye tarihlenen katmanlarda y\u00fczlerce obsidyen alet par\u00e7as\u0131 buldu. Ta\u015f\u0131nabilir X-\u0131\u015f\u0131n\u0131 floresans cihaz\u0131yla yap\u0131lan analizler, aletlerin hammaddesinin 300 kilometreden daha uzaktaki Kapadokya volkanik kaynaklar\u0131ndan geldi\u011fini g\u00f6steriyor. Bu sonu\u00e7, son buzul d\u00f6neminde Anadolu&#039;da ya\u015fayan avc\u0131-toplay\u0131c\u0131 gruplar\u0131n geni\u015f bir co\u011frafyada hareket etti\u011fini ya da birbirleriyle hammadde de\u011fi\u015f toku\u015fu yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor. Ekip, bulgular\u0131 hakemli bir dergiye sunmaya haz\u0131rlan\u0131yor. Bulgu, Anadolu tarih \u00f6ncesine dair bildiklerimizi \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde zenginle\u015ftirebilir.<\/p>\n<div class=\"wp-block-group m-keybox\">\n<p class=\"m-keybox__title\"><strong>Bu yaz\u0131da<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Kaz\u0131 alan\u0131nda \u00fc\u00e7 y\u0131l<\/li>\n<li>Obsidyenin kimyasal parmak izi<\/li>\n<li>Buzul \u00e7a\u011f\u0131nda Anadolu&#039;da hareketlilik<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<h2>Kaz\u0131 alan\u0131nda \u00fc\u00e7 y\u0131l<\/h2>\n<p>K\u0131z\u0131lin Ma\u011faras\u0131, Bat\u0131 Toroslar&#039;da deniz seviyesinden yakla\u015f\u0131k 1.200 metre y\u00fckseklikte, dar bir vadiye bakan kire\u00e7ta\u015f\u0131 bir yama\u00e7ta yer al\u0131yor. Ma\u011fara ilk kez yerel bir ma\u011farac\u0131l\u0131k kul\u00fcb\u00fcn\u00fcn y\u00fczey ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda fark edildi; giri\u015fteki yama\u00e7ta bulunan birka\u00e7 ta\u015f alet par\u00e7as\u0131 arkeologlar\u0131n dikkatini \u00e7ekti. Bozk\u0131r Arkeoloji Enstit\u00fcs\u00fc ekibi 2024&#039;ten bu yana her yaz yakla\u015f\u0131k iki ay s\u00fcren kaz\u0131larla ma\u011faran\u0131n giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcndeki \u00e7\u00f6kelleri katman katman, b\u00fcy\u00fck bir titizlikle inceliyor.<\/p>\n<p>Kaz\u0131da bug\u00fcne kadar d\u00f6rt metre derinli\u011fe inildi ve en az alt\u0131 ayr\u0131 kullan\u0131m evresi belirlendi. Ekibin dikkatini en \u00e7ok \u00e7eken, ocak kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n yo\u011fun oldu\u011fu ve k\u00fcl tabakalar\u0131yla birlikte binlerce yanm\u0131\u015f kemik par\u00e7as\u0131n\u0131n bulundu\u011fu orta katmanlar oldu. Bu katmanlardan al\u0131nan odun k\u00f6m\u00fcr\u00fc \u00f6rnekleri radyokarbon y\u00f6ntemiyle yakla\u015f\u0131k 28 bin y\u0131l \u00f6nceye tarihlendi. Kemiklerin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc yaban ke\u00e7isi ve geyik gibi da\u011fl\u0131k arazide ya\u015fayan hayvanlara ait; bu da ma\u011faran\u0131n mevsimlik bir av kamp\u0131 olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image alignwide size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/11\/mergen-toroslar-magara-obsidyen-aletler-buzul-cagi-2-1100x700.webp\" alt=\"Kaz\u0131 alan\u0131nda \u00fc\u00e7 y\u0131l \u2014 Bat\u0131 Toroslar&apos;daki ma\u011farada bulunan obsidyen aletler, buzul \u00e7a\u011f\u0131 avc\u0131lar\u0131n\u0131n rotas\u0131n\u0131 \u00e7iziyor\" \/><\/figure>\n<blockquote class=\"wp-block-quote\">\n<p>Her obsidyen par\u00e7as\u0131, kayna\u011f\u0131ndan ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcn izini kimyas\u0131nda saklar.<\/p>\n<p><cite>Emre \u00c7elik<\/cite><\/p><\/blockquote>\n<h2>Obsidyenin kimyasal parmak izi<\/h2>\n<p>Obsidyen, lav\u0131n \u00e7ok h\u0131zl\u0131 so\u011fumas\u0131yla olu\u015fan do\u011fal bir volkanik camd\u0131r ve k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda son derece keskin kenarlar verir. Bu nedenle tarih \u00f6ncesi topluluklar i\u00e7in \u00e7ok de\u011ferli bir hammaddeydi. Arkeologlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan obsidyenin bir ba\u015fka \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi daha var: Her volkanik kaynaktan \u00e7\u0131kan obsidyen, kendine \u00f6zg\u00fc bir iz element bile\u015fimine sahip. Bu kimyasal parmak izi, bir aletin hangi yanarda\u011f\u0131n \u00e7evresinden geldi\u011fini b\u00fcy\u00fck bir g\u00fcvenilirlikle belirlemeyi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131yor ve eski ticaret yollar\u0131n\u0131 izlemeye yard\u0131m ediyor.<\/p>\n<p>Ekip, ma\u011farada bulunan 214 obsidyen par\u00e7ay\u0131 ta\u015f\u0131nabilir X-\u0131\u015f\u0131n\u0131 floresans cihaz\u0131yla analiz etti. Bu y\u00f6ntem, \u00f6rne\u011fe zarar vermeden birka\u00e7 dakika i\u00e7inde i\u00e7indeki elementlerin oran\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7ebiliyor. Sonu\u00e7lar, par\u00e7alar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun Orta Anadolu&#039;daki Kapadokya volkanik kaynaklar\u0131yla \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6sterdi. K\u00fc\u00e7\u00fck bir grup par\u00e7an\u0131n kayna\u011f\u0131 ise hen\u00fcz belirlenemedi. Do\u00e7. Dr. Asl\u0131 Tuncer, sonu\u00e7lar\u0131 do\u011frulamak i\u00e7in \u00f6rneklerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn laboratuvarda daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ve hassas y\u00f6ntemlerle de incelenece\u011fini belirtiyor.<\/p>\n<h2>Buzul \u00e7a\u011f\u0131nda Anadolu&#039;da hareketlilik<\/h2>\n<p>Yakla\u015f\u0131k 28 bin y\u0131l \u00f6nce yery\u00fcz\u00fc, son buzul d\u00f6neminin en so\u011fuk evresine do\u011fru ilerliyordu. Anadolu&#039;nun y\u00fcksek da\u011flar\u0131nda buzullar bug\u00fcnk\u00fcnden \u00e7ok daha geni\u015fti ve i\u00e7 b\u00f6lgelerde bozk\u0131r benzeri a\u00e7\u0131k alanlar yayg\u0131nd\u0131. Bu ko\u015fullarda ya\u015fayan avc\u0131-toplay\u0131c\u0131 gruplar\u0131n, av hayvanlar\u0131n\u0131n mevsimlik hareketlerini izleyerek geni\u015f alanlarda dola\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. Ma\u011faradaki obsidyenler, bu gruplar\u0131n Toroslar ile Orta Anadolu aras\u0131nda d\u00fczenli olarak hareket etti\u011fine dair somut bir kan\u0131t olabilir.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-table m-facts\">\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<th>Konu<\/th>\n<td>Evrim ve Arkeoloji<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th>\u00d6ne \u00e7\u0131kanlar<\/th>\n<td>arkeoloji, evrim, yanarda\u011f<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th>Okuma s\u00fcresi<\/th>\n<td>7 dakika<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th>Haz\u0131rlayan<\/th>\n<td>Emre \u00c7elik<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/figure>\n<h3>\u00d6ne \u00e7\u0131kan noktalar<\/h3>\n<ul>\n<li>K\u0131z\u0131lin Ma\u011faras\u0131&#039;ndaki ocakl\u0131 katmanlar yakla\u015f\u0131k 28 bin y\u0131l \u00f6nceye tarihlendi.<\/li>\n<li>Kimyasal analiz, obsidyenin 300 kilometreyi a\u015fan uzakl\u0131ktaki Kapadokya kaynaklar\u0131ndan geldi\u011fini g\u00f6sterdi.<\/li>\n<li>Bulgular, buzul \u00e7a\u011f\u0131 avc\u0131lar\u0131n\u0131n geni\u015f bir alanda dola\u015ft\u0131\u011f\u0131na ya da de\u011fi\u015f toku\u015f yapt\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ediyor.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bir ba\u015fka olas\u0131l\u0131k ise obsidyenin elden ele ge\u00e7erek, yani gruplar aras\u0131ndaki de\u011fi\u015f toku\u015f a\u011flar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ma\u011faraya ula\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131. Tuncer, iki senaryonun birbirini d\u0131\u015flamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ger\u00e7e\u011fin b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla ikisinin bir kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Ekip, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki sezonlarda b\u00f6lgedeki di\u011fer ma\u011faralarda da benzer analizler yaparak bir hammadde dola\u015f\u0131m haritas\u0131 \u00e7\u0131karmay\u0131 hedefliyor. Bu harita, Anadolu&#039;daki buzul \u00e7a\u011f\u0131 topluluklar\u0131 aras\u0131ndaki sosyal ba\u011flar\u0131 anlamak i\u00e7in \u00f6nemli bir ad\u0131m olacak.<\/p>\n<div class=\"wp-block-group m-readmore\">\n<p class=\"m-readmore__title\"><strong>Bunlar da ilginizi \u00e7ekebilir<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/?name=otonom-kimya-laboratuvari-robot-deney\">Laboratuvarda robot meslekta\u015f: Kendi deneyini planlayan otonom kimya sistemleri<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/?name=nilufer-karadag-soylesi-kutlecekim-dalgalari\">Astrofizik\u00e7i Prof. Dr. Nil\u00fcfer Karada\u011f: &#039;Evreni art\u0131k hem g\u00f6r\u00fcyor hem dinliyoruz&#039;<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/?name=kasim-derin-gokyuzu-andromeda-ulker\">Kas\u0131m gecelerinin derin g\u00f6ky\u00fcz\u00fc hedefleri: Andromeda&#039;dan \u00dclker&#039;e foto\u011fraflarla bir tur<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bozk\u0131r Arkeoloji Enstit\u00fcs\u00fc&#8217;n\u00fcn kaz\u0131s\u0131nda ele ge\u00e7en obsidyen aletlerin kimyasal parmak izi, 300 kilometreyi a\u015fan bir hammadde yolculu\u011funa i\u015faret ediyor.<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":39,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mergen_verified":"","_mergen_sources":"","_mergen_correction":"","_mergen_correction_date":"","footnotes":""},"categories":[10],"tags":[30,29,27],"class_list":["post-87","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-evrim-arkeoloji","tag-arkeoloji","tag-evrim","tag-yanardag"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/87","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=87"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/87\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/media\/39"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=87"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=87"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=87"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}