{"id":86,"date":"2026-11-03T14:35:28","date_gmt":"2026-11-03T11:35:28","guid":{"rendered":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/otonom-kimya-laboratuvari-robot-deney\/"},"modified":"2026-11-03T14:35:28","modified_gmt":"2026-11-03T11:35:28","slug":"otonom-kimya-laboratuvari-robot-deney","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/otonom-kimya-laboratuvari-robot-deney\/","title":{"rendered":"Laboratuvarda robot meslekta\u015f: Kendi deneyini planlayan otonom kimya sistemleri"},"content":{"rendered":"<p class=\"has-drop-cap\">Bir kimyagerin haftalarca s\u00fcrecek deney dizisini birka\u00e7 g\u00fcne s\u0131\u011fd\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? Kendi kendine \u00e7al\u0131\u015fan laboratuvarlar olarak adland\u0131r\u0131lan sistemler, bu soruya olumlu yan\u0131t veriyor. Robot kollar s\u0131v\u0131lar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcp kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor, analiz cihazlar\u0131 sonucu \u00f6l\u00e7\u00fcyor, bir \u00f6\u011frenme algoritmas\u0131 da elde edilen veriye bakarak bir sonraki deneyin ko\u015fullar\u0131n\u0131 se\u00e7iyor. Ilgaz Robotik ve Otonomi Laboratuvar\u0131&#039;ndaki ekip, bu kapal\u0131 d\u00f6ng\u00fcy\u00fc daha uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc pil elektrolitleri bulmak i\u00e7in kullan\u0131yor. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara g\u00f6re makine yorulmadan deney yapabiliyor; ancak hangi sorunun sorulaca\u011f\u0131na, sonu\u00e7lar\u0131n nas\u0131l yorumlanaca\u011f\u0131na ve g\u00fcvenlik kurallar\u0131na h\u00e2l\u00e2 insanlar karar veriyor. Bu yaz\u0131da sistemin nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, ilk sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 ve bilim insanlar\u0131n\u0131n rol\u00fcn\u00fc nas\u0131l d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc inceledik.<\/p>\n<div class=\"wp-block-group m-keybox\">\n<p class=\"m-keybox__title\"><strong>Bu yaz\u0131da<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Kapal\u0131 d\u00f6ng\u00fc: \u00d6l\u00e7, \u00f6\u011fren, yeniden dene<\/li>\n<li>Pil elektrolitleri i\u00e7in h\u0131zland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f arama<\/li>\n<li>\u0130nsan bilim insan\u0131n\u0131n yeri<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<h2>Kapal\u0131 d\u00f6ng\u00fc: \u00d6l\u00e7, \u00f6\u011fren, yeniden dene<\/h2>\n<p>Geleneksel bir kimya laboratuvar\u0131nda ara\u015ft\u0131rmac\u0131 bir deney planlar, malzemeleri haz\u0131rlar, deneyi yapar, sonucu \u00f6l\u00e7er ve bir sonraki ad\u0131ma karar verir. Otonom laboratuvarlar bu d\u00f6ng\u00fcn\u00fcn her halkas\u0131n\u0131 makinelere devrediyor. Robot kollar ve s\u0131v\u0131 da\u011f\u0131t\u0131m sistemleri numuneleri haz\u0131rl\u0131yor, analiz cihazlar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcm yap\u0131yor ve t\u00fcm veriler do\u011frudan bir bilgisayara aktar\u0131l\u0131yor. D\u00f6ng\u00fcn\u00fcn beyni ise sonu\u00e7lardan \u00f6\u011frenerek hangi deneyin en \u00e7ok bilgiyi getirece\u011fini tahmin eden bir algoritma.<\/p>\n<p>Bu algoritmalar genellikle Bayes\u00e7i optimizasyon gibi y\u00f6ntemlere dayan\u0131yor. Basit\u00e7e s\u00f6ylemek gerekirse sistem, o ana kadar toplad\u0131\u011f\u0131 verilerle olas\u0131 t\u00fcm ko\u015fullar i\u00e7in bir tahmin haritas\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131yor ve hem umut verici hem de hen\u00fcz yeterince ke\u015ffedilmemi\u015f b\u00f6lgeleri dengeleyerek yeni deneyler se\u00e7iyor. B\u00f6ylece milyonlarca olas\u0131 kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 tek tek denemek yerine y\u00fczlerce ak\u0131ll\u0131ca se\u00e7ilmi\u015f deneyle iyi bir sonuca ula\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn olabiliyor. Bu yakla\u015f\u0131m, deneylerin pahal\u0131 ve zaman al\u0131c\u0131 oldu\u011fu alanlarda \u00f6zellikle de\u011ferli.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image alignwide size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/11\/mergen-otonom-kimya-laboratuvari-robot-deney-2-1100x700.webp\" alt=\"Kapal\u0131 d\u00f6ng\u00fc: \u00d6l\u00e7, \u00f6\u011fren, yeniden dene \u2014 Laboratuvarda robot meslekta\u015f: Kendi deneyini planlayan otonom kimya sistemleri\" \/><\/figure>\n<blockquote class=\"wp-block-quote\">\n<p>Robot deneyi yapar, ama soruyu h\u00e2l\u00e2 insan sorar.<\/p>\n<p><cite>Selin Demir<\/cite><\/p><\/blockquote>\n<h2>Pil elektrolitleri i\u00e7in h\u0131zland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f arama<\/h2>\n<p>Ilgaz Robotik ve Otonomi Laboratuvar\u0131&#039;ndaki sistem, lityum iyon pillerin \u00f6mr\u00fcn\u00fc uzatabilecek elektrolit kar\u0131\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 ar\u0131yor. Elektrolit, pilin iki ucu aras\u0131nda iyonlar\u0131n hareket etti\u011fi s\u0131v\u0131 ortam; i\u00e7indeki \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fclerin, tuzlar\u0131n ve katk\u0131 maddelerinin oran\u0131 pilin performans\u0131n\u0131 do\u011frudan etkiliyor. Laboratuvar\u0131n sorumlusu Do\u00e7. Dr. Ozan Sezer, sistemin g\u00fcnde 60&#039;a yak\u0131n kar\u0131\u015f\u0131m haz\u0131rlay\u0131p iletkenliklerini ve kararl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7ebildi\u011fini anlat\u0131yor. Bu i\u015f, eskiden koca bir ara\u015ft\u0131rma grubunun haftalar\u0131n\u0131 al\u0131yordu.<\/p>\n<p>\u0130lk alt\u0131 ayda sistem 3 bine yak\u0131n kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 test etti ve ekibin daha \u00f6nce dikkate almad\u0131\u011f\u0131 bir katk\u0131 maddesi kombinasyonunu \u00f6ne \u00e7\u0131kard\u0131. Bu kar\u0131\u015f\u0131mla haz\u0131rlanan deneme h\u00fccreleri, y\u00fczlerce \u015farj ve de\u015farj d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan referans elektrolite g\u00f6re daha az kapasite kaybetti. Ancak Sezer, sonu\u00e7lar\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck laboratuvar h\u00fccrelerinde elde edildi\u011fini ve ticari pil boyutlar\u0131nda, farkl\u0131 s\u0131cakl\u0131klarda ve uzun s\u00fcrelerde test edilmesi gerekti\u011fini vurguluyor. Ekip, bulgular\u0131 \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki aylarda yay\u0131mlamay\u0131 planl\u0131yor.<\/p>\n<h2>\u0130nsan bilim insan\u0131n\u0131n yeri<\/h2>\n<p>Otonom laboratuvarlar \u00e7o\u011fu zaman bilim insanlar\u0131n\u0131n yerini alacak makineler olarak sunuluyor; oysa sahadaki ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar durumu farkl\u0131 anlat\u0131yor. Sistemin neyi optimize edece\u011fine, hangi malzemelerin g\u00fcvenli oldu\u011funa ve deney alan\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131na insanlar karar veriyor. Algoritma beklenmedik bir sonu\u00e7 buldu\u011funda bunun ger\u00e7ek bir ke\u015fif mi yoksa bir \u00f6l\u00e7\u00fcm hatas\u0131 m\u0131 oldu\u011funu anlamak da yine kimyagerlerin bilgisine ve sezgisine kal\u0131yor. Sezer&#039;e g\u00f6re makine, ancak deneyimli bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n elinde ger\u00e7ekten g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ara\u00e7.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-table m-facts\">\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<th>Konu<\/th>\n<td>Yapay Zek\u00e2 ve Robotik<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th>\u00d6ne \u00e7\u0131kanlar<\/th>\n<td>robotik, yapay zek\u00e2, \u00f6l\u00e7\u00fcm bilimi<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th>Okuma s\u00fcresi<\/th>\n<td>6 dakika<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<th>Haz\u0131rlayan<\/th>\n<td>Selin Demir<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/figure>\n<h3>\u00d6ne \u00e7\u0131kan noktalar<\/h3>\n<ul>\n<li>Otonom laboratuvarlar deney yapma, \u00f6l\u00e7me ve sonraki ad\u0131m\u0131 se\u00e7me d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc otomatikle\u015ftiriyor.<\/li>\n<li>Pil elektroliti ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda sistem alt\u0131 ayda yakla\u015f\u0131k 3 bin kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 test etti.<\/li>\n<li>Sorunun belirlenmesi, g\u00fcvenlik ve sonu\u00e7lar\u0131n yorumlanmas\u0131 h\u00e2l\u00e2 insanlar\u0131n sorumlulu\u011funda.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu yakla\u015f\u0131m baz\u0131 yeni sorumluluklar\u0131 da beraberinde getiriyor. Otomatik \u00fcretilen b\u00fcy\u00fck veri setlerinin do\u011fru etiketlenmesi, cihaz ar\u0131zalar\u0131n\u0131n zaman\u0131nda fark edilmesi ve deney ko\u015fullar\u0131n\u0131n eksiksiz kaydedilmesi, sonu\u00e7lar\u0131n ba\u015fka laboratuvarlarca tekrarlanabilmesi i\u00e7in kritik. Ayr\u0131ca bu sistemlerin kurulumu y\u00fcksek maliyet gerektirdi\u011fi i\u00e7in kaynaklar\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 ara\u015ft\u0131rma gruplar\u0131n\u0131n geride kalmas\u0131 riski de tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Baz\u0131 \u00fcniversiteler bu sorunu a\u015fmak i\u00e7in otonom laboratuvarlar\u0131 uzaktan eri\u015fime a\u00e7\u0131k ortak altyap\u0131lar olarak kurmay\u0131 \u00f6neriyor.<\/p>\n<div class=\"wp-block-group m-readmore\">\n<p class=\"m-readmore__title\"><strong>Bunlar da ilginizi \u00e7ekebilir<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/?name=saniyenin-yeni-tanimi-optik-atom-saatleri\">Saniyenin yeni tan\u0131m\u0131 yolda: Optik atom saatleri neden bu kadar \u00f6nemli?<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/?name=toroslar-magara-obsidyen-aletler-buzul-cagi\">Bat\u0131 Toroslar&#039;daki ma\u011farada bulunan obsidyen aletler, buzul \u00e7a\u011f\u0131 avc\u0131lar\u0131n\u0131n rotas\u0131n\u0131 \u00e7iziyor<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/?name=nilufer-karadag-soylesi-kutlecekim-dalgalari\">Astrofizik\u00e7i Prof. Dr. Nil\u00fcfer Karada\u011f: &#039;Evreni art\u0131k hem g\u00f6r\u00fcyor hem dinliyoruz&#039;<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Robot kollar ve \u00f6\u011frenen algoritmalar bir araya geldi\u011finde y\u00fczlerce deney insan m\u00fcdahalesi olmadan ard\u0131 ard\u0131na yap\u0131labiliyor. Ilgaz Robotik ve Otonomi Laboratuvar\u0131 yeni pil elektrolitlerini bu y\u00f6ntemle ar\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":37,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mergen_verified":"","_mergen_sources":"","_mergen_correction":"","_mergen_correction_date":"","footnotes":""},"categories":[8],"tags":[25,32,31],"class_list":["post-86","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yapay-zeka-robotik","tag-olcum-bilimi","tag-robotik","tag-yapay-zeka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=86"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/media\/37"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=86"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=86"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mergen.temorya.net\/demo\/bilim\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=86"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}